سؤال ديگرى نيز در اينجا مطرح مىشود كه اصولا قتل عمد آيا قابل توبه مىباشد ؟ ! جمعى از مفسران ، صريحا پاسخ منفى به اين سؤال مىدهند و مىگويند :
قتل نفس طبق آيه فوق اصلا قابل توبه نيست ، و در پاره اى از روايات كه در ذيل آيه وارد شده است نيز اشاره به اين معنى گرديده كه لا توبة له .
ولى آنچه از روح تعليمات اسلام و روايات پيشوايان بزرگ دينى و فلسفه توبه كه پايه تربيت و حفظ از گناه در آينده زندگى است استفاده مىشود اين است كه هيچ گناهى نيست كه قابل توبه نباشد ، اگر چه توبه پاره اى از گناهان ، بسيار سخت و شرائط سنگين دارد ، قرآن مجيد مىگويد :
إِنَّ اللَّه لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِه وَيَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ ( نساء - 48 ) :
« خداوند تنها گناه شرك را نمىبخشد اما غير آن را براى هر كس بخواهد و صلاح ببيند خواهد بخشيد » حتى سابقا ذيل همين آيه اشاره كرديم كه اين آيه درباره آمرزش گناهان از طريق شفاعت و مانند آن سخن مىگويد و الا گناه شرك نيز با توبه كردن و بازگشت به سوى توحيد و اسلام قابل بخشش است ، همانطور كه بيشتر مسلمانان صدر اسلام ، در آغاز مشرك بودند و سپس توبه كردند ، و خداوند گناه آنها را بخشيد ، بنا بر اين شرك تنها گناهى است كه بدون توبه بخشيده نمىشود و اما با توبه كردن همه گناهان حتى شرك قابل بخشش است چنان كه در سوره زمر آيه 53 و 54 مىخوانيم : . . .
إِنَّ اللَّه يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعاً إِنَّه هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ وَأَنِيبُوا إِلى رَبِّكُمْ وَأَسْلِمُوا لَه :
« . . . خداوند همه گناهان را مىبخشد ، زيرا او بخشنده مهربان است و بازگشت به سوى خدا كنيد و توبه نمائيد و تسليم فرمان او باشيد » .
و اينكه بعضى از مفسران گفتهاند : آيات مربوط آمرزش همه گناهان در پرتو توبه به اصطلاح از قبيل « عام » است و قابل « تخصيص » مىباشد ،
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 69
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٦٩