بايستد « ( * ( وَاللَّه أَرْكَسَهُمْ بِما كَسَبُوا ) * ) ( 1 ) .
ضمنا از جمله « بما كسبوا » استفاده مىشود كه بازگشتها از جاده هدايت و سعادت و نجات معلول اعمال خود انسان است و اگر اين عمل به خداوند نسبت داده مىشود به خاطر آن است كه خداوند حكيم و هر كس را مطابق اعمال خويش كيفر مىدهد و به مقدار لياقت و شايستگى پاداش خواهد داد .
و در پايان آيه خطاب به افراد ساده دلى كه حمايت از اين دسته منافقان مىنمودند كرده ، مىفرمايد : « آيا شما مىخواهيد كسانى را كه خدا بر اثر اعمال زشتشان از هدايت محروم ساخته هدايت كنيد در حالى كه چنين افراد هيچ راهى به سوى هدايت ندارند » .
( * ( أَ تُرِيدُونَ أَنْ تَهْدُوا مَنْ أَضَلَّ اللَّه وَمَنْ يُضْلِلِ اللَّه فَلَنْ تَجِدَ لَه سَبِيلًا ) * ) زيرا اين يك سنت فناناپذير الهى است كه اثر اعمال هيچكس از او جدا نمىشود چگونه مىتوانيد انتظار داشته باشيد افرادى كه فكرشان آلوده و قلبشان مملو از نفاق و عملشان حمايت از دشمنان خدا است مشمول هدايت شوند اين يك انتظار بى دليل و نابجا است ( 2 ) .
هامش
( 1 ) « اركسهم » از ماده « ركس » ( بر وزن مكث ) به معنى وارونه كردن چيزى و آن را با سر بر زمين گذاردن است و به معنى باز گرداندن نيز آمده است .
( 2 ) در جلد اول همين تفسير صفحه 101 بحث مشروحى درباره هدايت و ضلالت گذشت .