البخيل من يبخل بالسلام
: « بخيل كسى است كه حتى از سلام كردن بخل ورزد » ( 1 ) .
و در حديث ديگرى از امام باقر ع مىخوانيم :
ان اللَّه عز و جل يحب افشاء السلام
: « خداوند افشاء سلام را دوست دارد » ( 2 ) منظور از افشاى سلام ، سلام كردن به افراد مختلف است .
در احاديث ، آداب فراوانى درباره سلام وارد شده از جمله اينكه : سلام تنها مخصوص كسانى نيست كه انسان با آنها آشنايى خاصى دارد ، چنان كه در حديثى داريم كه از پيامبر اكرم ص سؤال شد اى العمل خير ؟ : « كدام عمل بهتر است ؟ » فرمود :
تطعم الطعام و تقرء السلام على من عرفت و من لم تعرف
: « اطعام طعام كن و سلام به كسانى كه مىشناسى و نمىشناسى بنما » ( 3 ) و نيز در احاديث وارد شده كه سواره بر پياده ، و آنها كه مركب گرانقيمتترى دارند به كسانى كه مركب ارزانتر دارند ، سلام كنند ، و گويا اين دستور يك نوع مبارزه با تكبر ناشى از ثروت و موقعيتهاى خاص مادى است ، و اين درست نقطه مقابل چيزى است كه امروز ديده مىشود كه تحيت و سلام را وظيفه افراد پائينتر مىدانند و شكلى از استعمار و استعباد و بتپرستى به آن مىدهند ، و لذا در حالات پيامبر ص مىخوانيم كه او به همه حتى به كودكان سلام مىكرد .
البته اين سخن منافات با دستورى كه در بعضى از روايات وارد شده كه افراد كوچكتر از نظر سن بر بزرگتر سلام كنند ندارد ، زيرا اين يك نوع ادب و تواضع انسانى است و ارتباطى با مسئله اختلاف طبقاتى و تفاوت در ثروت و
هامش
( 1 ) و ( 2 ) اصول كافى ج 2 - باب التسليم .
( 3 ) تفسير فى ظلال ذيل آيه .