كوتاه سخن اينكه : قرآن اين دسته از منافقان اهل كتاب را ، به خاطر پرده درى و جرئت و بىپروايى در برابر هر گونه گناه و به خصوص ستمگرى و بالاخص خوردن اموال نامشروع همانند رشوه ، و ربا و مانند آن مذمت مىكند .
و در پايان آيه براى تاكيد زشتى اعمال آنها مىگويد : « چه عمل زشت و ننگينى آنها انجام مىدهند » .
( * ( لَبِئْسَ ما كانُوا يَعْمَلُونَ ) * ) از تعبير كانوا يعملون چنين استفاده مىشود كه انجام اين اعمال براى آنها جنبه اتفاقى نداشته بلكه بر آن مداومت داشته و مكرر مرتكب آن شدهاند .
سپس در آيه سوم حمله را متوجه دانشمندان آنها كرده كه با سكوت خود آنان را به گناه تشويق مىنمودند و مىگويد : « چرا دانشمندان مسيحى و علماى يهود ، آنها را از سخنان گناه آلود و خوردن اموال نامشروع باز نمىدارند » .
( * ( لَوْ لا يَنْهاهُمُ الرَّبَّانِيُّونَ وَالأَحْبارُ عَنْ قَوْلِهِمُ الإِثْمَ وَأَكْلِهِمُ السُّحْتَ ) * ) همانطور كه در سابق اشاره كردهايم ربانيون جمع « ربانى » و در اصل از كلمه « رب » گرفته شده ، و به معنى دانشمندانى است كه مردم را به سوى خدا دعوت مىكنند ، ولى در بسيارى از موارد اين كلمه به علماى مذهبى مسيحى اطلاق مىشده است .
و احبار جمع « حبر » ( بر وزن ابر ) به معنى دانشمندانى است كه اثر نيكى از خود در جامعه مىگذارند ، ولى در بسيارى از موارد به علماى يهود گفته مىشود .
ضمنا از اينكه در اين آيه ذكرى از عدوان كه در آيه قبل بود ديده نمىشود ، بعضى استفاده كردهاند كه اثم به همان معناى وسيع كلمه است كه عدوان در آن درج است .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 446
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٤٦