اصولا در محيطهاى آلوده كه اكثريت آن را افراد فاسق و آلوده به گناه تشكيل مىدهند گاهى مقياس حق و باطل آن چنان دگرگون مىشود كه عقيده پاك و عمل صالح ، زشت و قابل انتقاد ميگردد ، و عقائد و اعمال نادرست ، زيبا و شايسته تحسين جلوه مىكند ، اين خاصيت همان مسخ فكرى است كه بر اثر فرو رفتن در گناه و خو گرفتن به آن به انسان دست مىدهد .
ولى بايد توجه داشت كه آيه همانطور كه سابقا هم اشاره كردهايم همه اهل كتاب را مورد انتقاد قرار نميدهد ، بلكه حساب اقليت صالح را با كلمه « اكثر » در اينجا نيز بدقت جدا كرده است .
در آيه دوم ، عقائد تحريف شده و اعمال نادرست اهل كتاب و كيفرهايى كه دامنگير آنها گرديده است با وضع مؤمنان راستين و مسلمان مقايسه گرديده ، تا معلوم شود كداميك از اين دو دسته درخور انتقاد و سرزنش هستند و اين يك پاسخ منطقى است كه براى متوجه ساختن افراد لجوج و متعصب به كار مىرود در اين مقايسه چنين مىگويد : اى پيامبر به آنها بگو آيا ايمان به خداى يگانه و كتب آسمانى داشتن درخور سرزنش و ايراد است ، يا اعمال نارواى كسانى كه گرفتار آن همه مجازات الهى شدند « به آنها بگو آيا شما را آگاه كنم از كسانى كه پاداش كارشان در پيشگاه خدا از اين بدتر است .
( * ( قُلْ هَلْ أُنَبِّئُكُمْ بِشَرٍّ مِنْ ذلِكَ مَثُوبَةً عِنْدَ اللَّه ) * ) ( 1 ) شك نيست كه ايمان به خدا و كتب آسمانى ، چيز بدى نيست ، و اينكه
هامش
( 1 ) مثوبة و ثواب در اصل به معنى رجوع و بازگشت به حالت اول است و به هر گونه سرنوشت يا جزا ( پاداش و كيفر ) نيز گفته مىشود ولى غالبا در مورد پاداشهاى نيك به كار مىرود و گاهى به معنى مجازات نيز به كار رفته ، در آيه فوق مىتواند به معنى سرنوشت و يا به معنى جزا و كيفر بوده باشد .