تفاوت دارد زيرا جمله اول در باره كسانى گفته مىشود كه كافرند و در درون كفر غوطه ور ، و براى رسيدن به مرحله نهايى كفر بر يكديگر سبقت مىجويند ، ولى جمله دوم در باره كسانى گفته مىشود كه در خارج از محدوده كفر به سوى آن در حركتند و بر يكديگر سبقت ميگيرند ( 1 ) .
بعد از ذكر كارشكنىهاى منافقان و دشمنان داخلى به وضع دشمنان خارجى و يهود پرداخته و ميگويد : « همچنين كسانى كه از يهود نيز اين مسير را مىپيمايند نبايد مايه اندوه تو شوند » ( * ( وَمِنَ الَّذِينَ هادُوا ) * ) .
بعد اشاره به پاره اى از اعمال نفاقآلود آنان كرده ، مىگويد : « آنها زياد به سخنان تو گوش ميدهند اما اين گوش دادن براى درك اطاعت نيست بلكه براى اين است كه دستاويزى براى تكذيب و افترا بر تو پيدا كنند » ( * ( سَمَّاعُونَ لِلْكَذِبِ ) * ) .
اين جمله تفسير ديگرى نيز دارد ، « آنها به دروغهاى پيشوايان خود فراوان گوش ميدهند . ولى حاضر به پذيرش سخن حق نيستند » ( 2 ) .
صفت ديگر آنها اين است كه نه تنها براى دروغ بستن به مجلس شما حاضر ميشوند بلكه در عين حال جاسوسهاى ديگران كه نزد تو نيامدهاند نيز ميباشند .
( * ( سَمَّاعُونَ لِقَوْمٍ آخَرِينَ لَمْ يَأْتُوكَ ) * ) .
و به تفسير ديگر آنها گوش بر فرمان جمعيت خودشان دارند و دستورشان اين است كه اگر از تو حكمى موافق ميل خود بشنوند بپذيرند و اگر بر خلاف ميلشان بود مخالفت كنند ، بنا بر اين اينها مطيع و شنواى فرمان بزرگان خود هستند نه فرمان تو ، در چنين حالى مخالفت آنها نبايد مايه اندوه تو گردد ،
هامش
( 1 ) المنار جلد 6 صفحه 388 .
( 2 ) در صورت اول لام للكذب « لام تعليل » و در صورت دوم « لام تعديه » است .