نيست مىفرمايد : خداوند هم « توانا و قدرتمند » است ، بنا بر اين دليلى ندارد كه از كسى انتقام بگيرد و هم « حكيم » است بنا بر اين دليلى ندارد كه كسى را بىحساب مجازات كند ( * ( وَاللَّه عَزِيزٌ حَكِيمٌ ) * ) .
در آيه بعد راه بازگشت را به روى آنها گشوده و مىفرمايد : « كسى كه بعد از اين ستم توبه كند و در مقام اصلاح و جبران برآيد خداوند او را خواهد بخشيد زيرا خداوند آمرزنده مهربان است » .
( * ( فَمَنْ تابَ مِنْ بَعْدِ ظُلْمِه وَأَصْلَحَ فَإِنَّ اللَّه يَتُوبُ عَلَيْه إِنَّ اللَّه غَفُورٌ رَحِيمٌ ) * ) .
آيا به وسيله توبه تنها گناه او بخشوده مىشود و يا اينكه حد سرقت ( بريدن دست ) نيز ساقط خواهد شد ؟
معروف در ميان فقهاى ما اين است كه : اگر قبل از ثبوت سرقت در دادگاه اسلامى توبه كند حد سرقت نيز از او برداشته مىشود ، ولى هنگامى كه از طريق دو شاهد عادل ، جرم او ثابت شد با توبه از بين نمىرود .
در حقيقت توبه حقيقى كه در آيه به آن اشاره شده آن است كه قبل از ثبوت حكم در محكمه انجام گيرد ، و گرنه هر سارقى هنگامى كه خود را در معرض مجازات ديد اظهار توبه خواهد نمود و موردى براى اجراى حق باقى نخواهد ماند و به تعبير ديگر « توبه اختيارى » آن است كه قبل از ثبوت جرم در دادگاه انجام گيرد ، و گرنه توبه اضطرارى همانند توبه اى كه به هنگام مشاهده عذاب الهى و يا آثار مرگ صورت مىگيرد ارزشى ندارد ، و به دنبال حكم توبه سارقان روى سخن را به پيامبر بزرگ اسلام كرده ، مىفرمايد :
« آيا نمىدانى كه خداوند مالك آسمان و زمين است و هر گونه صلاح بداند در آنها تصرف مىكند ، هر كس را كه شايسته مجازات بداند مجازات ، و هر كس را كه شايسته بخشش ببيند مىبخشد و او بر هر چيز توانا است » .
( * ( أَ لَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللَّه لَه مُلْكُ السَّماواتِ وَالأَرْضِ يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ وَيَغْفِرُ لِمَنْ يَشاءُ وَاللَّه عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ) * ) .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 375
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٧٥