و اطعنا ( شنيديم و اطاعت كرديم ) مىگفتند : سمعنا و عصينا ! ( شنيديم و مخالفت كرديم ! ) و گاهى دست به مخفى ساختن قسمتى از آيات الهى ميزدند ، آنچه را موافق ميلشان آشكار ، و آنچه بر خلاف ميلشان بود كتمان مىكردند ، حتى گاهى با وجود حاضر بودن كتاب آسمانى براى اغفال مردم دست روى قسمتى از آن مىگذاشتند ، كه طرف نتواند آن را بخواند چنان كه در ذيل آيه 41 سوره مائده در داستان « ابن صوريا » خواهد آمد .
آيا خدا كسى را سنگدل مىكند ؟
در آيه مورد بحث ميخوانيم كه خداوند سنگدلى جمعى از يهود را به خود نسبت مىدهد و ميدانيم كه اين سنگدلى و عدم انعطاف در مقابل حق سرچشمه انحرافات و گناهانى مىشود ، در اينجا اين سؤال پيش مىآيد با اينكه فاعل اين كار خدا است چگونه اين اشخاص در برابر اعمال خود مسئولند و آيا اين يك نوع جبر نيست ؟
با دقت در آيات مختلف قرآن و حتى در آيه مورد بحث روشن مىشود كه در موارد بسيارى افراد بر اثر اعمال خلافشان از لطف خداوند و هدايت او محروم ميشوند و در حقيقت عملشان سرچشمه يك سلسله انحرافات فكرى و اخلاقى ميگردد ، كه گاه نمىتوانند خود را به هيچ وجه از عواقب آن بر كنار دارند ، اما از آنجا كه هر سببى اثرش به فرمان خدا است اين گونه آثار در قرآن به خداوند نسبت داده شده است ، مثلا در آيه مورد بحث ميفرمايد : چون پيمان شكنى كردند دلهاى آنها را سخت و غير قابل انعطاف ساختيم و در آيه 27 سوره ابراهيم ميفرمايد : وَيُضِلُّ اللَّه الظَّالِمِينَ ( خداوند ستمگران را گمراه مىكند ) و در آيه 77 سوره توبه در باره بعضى از پيمانشكنان ميفرمايد :
فَأَعْقَبَهُمْ نِفاقاً فِي قُلُوبِهِمْ إِلى يَوْمِ يَلْقَوْنَه بِما أَخْلَفُوا اللَّه ما وَعَدُوه