به اعتراف خودت مسيح بنده و مخلوق و عبادت كننده خدا بود ، نه معبود و خدا ، مرد مسيحى خاموش شد و پاسخى نداشت ( 1 ) .
سپس قرآن اضافه مىكند : « كسانى كه از عبادت و بندگى پروردگار امتناع ورزند و اين امتناع از تكبر و خودبينى سرچشمه بگيرد ، خداوند همه آنها را در روز رستاخيز حاضر خواهد ساخت » و به هر كدام كيفر مناسب خواهد داد .
( مَنْ يَسْتَنْكِفْ عَنْ عِبادَتِه وَيَسْتَكْبِرْ فَسَيَحْشُرُهُمْ إِلَيْه جَمِيعاً ) .
« در آن روز آنها كه داراى ايمان و عمل صالح بودهاند پاداششان را بطور كامل خواهد داد ، و از فضل و رحمت خدا بر آن خواهد افزود ، آنها كه از بندگى خدا امتناع ورزيدند و راه تكبر را پيش گرفتند به عذاب دردناكى گرفتار خواهد كرد و غير از خدا هيچ سرپرست و حامى و ياورى نخواهند يافت » .
( * ( فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ فَيُوَفِّيهِمْ أُجُورَهُمْ وَيَزِيدُهُمْ مِنْ فَضْلِه وَأَمَّا الَّذِينَ اسْتَنْكَفُوا وَاسْتَكْبَرُوا فَيُعَذِّبُهُمْ عَذاباً أَلِيماً وَلا يَجِدُونَ لَهُمْ مِنْ دُونِ اللَّه وَلِيًّا وَلا نَصِيراً ) * ) .
در اينجا به دو نكته بايد توجه داشت :
1 - استنكاف بمعنى امتناع و انزجار از چيزى است و بنا بر اين مفهوم وسيعى دارد كه با ذكر جمله استكبروا بدنبال آن محدود مىشود ، زيرا امتناع از بندگى خدا گاهى سرچشمه آن جهل و نادانى است و گاهى به خاطر تكبر و خودبينى و سركشى است گرچه هر دو كار خلافى است ولى دومى بمراتب بدتر است .
2 - ذكر عدم استنكاف ملائكه از عبوديت پروردگار يا به خاطر آن است كه مسيحيان قائل به سه معبود بودند ( اب و ابن و روح القدس و يا به تعبير ديگر خداى پدر و خداى پسر و واسطه ميان آن دو ) بنا بر اين در اين آيه ميخواهد
هامش
( 1 ) مناقب ابن شهر آشوب جلد چهارم صفحه 352 .