بيش نبودند و به آسانى در دست آدمى به هر شكل در مىآمدند ، تمام وجودشان تاثر و « انعطافپذيرى » و تسليم در برابر حوادث بود ، و به عبارت روشنتر ، موجودهايى كه هيچگونه اراده و اختيارى از خود نداشتند و سرچشمه سود و زيان نبودند .
و اما كلمه « مريد » از نظر ريشه لغت از ماده مرد ( بر وزن زرد ) بمعنى ريختن شاخ و برگ درخت است و به همين مناسبت به نوجوانى كه هنوز مو در صورتش نروئيده امرد گفته مىشود .
بنا بر اين شيطان مريد ، يعنى شيطانى كه تمام صفات فضيلت از شاخسار وجودش فرو ريخته و چيزى از نقاط قوت در او باقى نمانده است .
و يا از ماده مرود ( بر وزن سرود ) بمعنى طغيان و سركشى است يعنى معبود آنها شيطان طغيانگر و ويرانگر است .
در حقيقت قرآن معبودهاى آنها را چنين دسته بندى كرده كه يك دسته بىاثرند و بىخاصيت و دسته ديگر طغيانگرند و ويرانگر و كسى كه در برابر چنين معبودهايى سر تسليم فرود مىآورد در گمراهى آشكار است ! .
سپس در آيات بعد اشاره به صفات شيطان و اهداف او و عداوت خاصى كه با فرزندان آدم دارد كرده و قسمتهاى مختلفى از برنامههاى او را شرح ميدهد و قبل از هر چيز مىفرمايد : « خداوند او را از رحمت خويش دور ساخته » ( * ( لَعَنَه اللَّه ) * ) و در حقيقت ريشه تمام بدبختيها و ويرانگريهاى او همين دورى از رحمت خدا است كه بر اثر كبر و نخوت دامنش را گرفت ، بديهى است چنين موجودى كه بر اثر دورى از خدا از هر گونه خير و خوبى خالى است نمىتواند اثر مفيدى در زندگى دگران داشته باشد و ذات نايافته از هستى بخش چگونه ممكن است هستى آفرين گردد ، نه تنها مفيد نخواهد بود ، زيانبخش نيز خواهد بود .
سپس ميفرمايد : شيطان سوگند ياد كرده كه چند برنامه را اجرا مىكند :
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 136
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٣٦