تفسير : نقشههاى شيطان
آيه نخست توضيحى است براى حال مشركان ، كه در آيه قبل به سرنوشت شوم آنها اشاره شد و در حقيقت علت گمراهى شديد آنها را بيان مىكند و مىگويد : « آنها بقدرى كوتاه فكرند كه خالق و آفريدگار جهان پهناور هستى را رها كرده و در برابر موجوداتى سر تعظيم فرود مىآورند كه كمترين اثر مثبتى ندارند بلكه گاهى همانند شيطان ، ويرانگر و گمراه كننده نيز مىباشند » .
( * ( إِنْ يَدْعُونَ مِنْ دُونِه إِلَّا إِناثاً وَإِنْ يَدْعُونَ إِلَّا شَيْطاناً مَرِيداً ) * ) قابل توجه اينكه : معبودهاى مشركان در اين آيه منحصر به دو چيز شناخته شده « اناث » و « شيطان مريد » .
اناث جمع « انثى » از ماده « انث » ( بر وزن ادب ) به معنى موجود نرم و قابل انعطاف است ، و لذا هنگامى كه آهن در آتش نرم شود ، عرب مىگويد انث الحديد و اگر به جنس زن اناث و مؤنث گفته مىشود به خاطر آن است كه جنس لطيفتر و انعطافپذيرترى است .
ولى در اينجا بعضى از مفسران معتقدند كه قرآن اشاره به بتهاى معروف قبائل عرب مىكند كه هر كدام براى خود بتى انتخاب كرده ، اسم مؤنثى را بر آن نهاده بودند :
اللات بمعنى « الهه » مؤنث اللَّه ، عزى مؤنث اعز ، و همچنين « منات » و « اساف » و « نائله » و مانند آنها - ولى بعضى ديگر از مفسران بزرگ عقيده دارند كه منظور از اناث در اينجا معنى معروف مؤنث نيست بلكه منظور همان ريشه لغوى آن است ، يعنى آنها معبودهايى را مىپرستيدند كه مخلوق ضعيفى