در حديثى از پيامبر اكرم ص نقل شده كه فرمود :
انما انا بشر و انكم تختصمون الى و لعل بعضكم يكون الحن بحجته من بعض فاقضى بنحو ما اسمع فمن قضيت له من حق اخيه شيئا فلا ياخذه فانما اقطع له قطعة من النار !
« من بشرى همانند شما هستم ( و مامور به ظاهرم ) شايد بعضى از شما به هنگام بيان دليل خود قوىتر از بعضى ديگر باشيد ، و من هم بر طبق همان دليل قضاوت مىكنم ، در عين حال بدانيد داورى من كه بر طبق ظاهر دليل طرفين صورت مىگيرد ، حق واقعى را تغيير نمىدهد ، بنا بر اين اگر من به سود كسى ( طبق ظاهر ) قضاوت كنم و حق ديگرى را به او بدهم پاره اى از آتش جهنم در اختيار او قرار دادهام و بايد از آن بپرهيزد » ( 1 ) .
از اين حديث به خوبى روشن مىشود كه پيامبر ص وظيفه دارد مطابق ظاهر و بر طبق دليل طرفين دعوا قضاوت كند ، البته در چنين داورى معمولا حق به حقدار مىرسد ، ولى گاهى هم ممكن است ظاهر دليل و گواهى گواهان با واقع تطبيق نكند ، اينجا است كه بايد توجه داشت كه حكم داور به هيچ وجه واقع را تغيير نمىدهد ، و حق ، باطل ، و باطل حق نمىشود .
هامش
( 1 ) المنار ج پنجم صفحه 394 به نقل از صحيح بخارى و صحيح مسلم .