آيه و شش آيه بعد از آن محتوى يك سلسله برنامههاى اقتصادى ، اجتماعى و تربيتى است ، و پس از پايان اين نه آيه ، مجددا حوادث مربوط به جنگ احد عنوان مىگردد .
اين طرز بيان ممكن است براى بعضى مايه تعجب گردد ، ولى با توجه به يك اصل اساسى حقيقت امر روشن مىشود ، و آن اينكه :
قرآن يك كتاب كلاسيك نيست كه داراى فصول و ابوابى باشد و نظام تاليفى خاصى در ميان ابواب و فصول آن در نظر گرفته شده باشد ، بلكه قرآن كتابى است كه در مدت بيست و سه سال « نجوما » ( تدريجا ) طبق نيازمنديهاى گوناگون تربيتى در زمانها و اماكن مختلف نازل شده : يك روز داستان احد پيش مىآمد و برنامههاى مختلف جنگى در ضمن آيات متعدد اعلام مىگشت ، روز ديگر احساس نياز به يك مسئله اقتصادى همچون ربا يا يك مسئله حقوقى مانند احكام ازدواج ، يا يك مسئله تربيتى و اخلاقى مانند توبه ، مىشد و آيات متعددى طبق آن نازل مىگشت .
از اين سخن چنين نتيجه گرفته مىشود كه : ممكن است در بسيارى از موارد پيوند خاصى در ميان آيات قبل و بعد نبوده باشد ، و نبايد مانند بعضى از مفسران در اين گونه موارد اصرارى در يافتن رابطه در ميان آنها داشت ، نبايد خود را به - زحمت بيندازيم و در ميان قضايايى كه خداوند اتصال و ارتباطى نخواسته با تكلف وجه ارتباطى درست كنيم ، زيرا اين كار با روح قرآن و چگونگى نزول آن در حوادث مختلف و طبق نيازمنديهاى گوناگون در شرايط و ظروف جداگانه ، سازش ندارد .
البته تمام سورهها و آيات قرآن از يك نظر بهم مربوطند و آن اينكه همگى يك برنامه انسان سازى و تربيتى را در يك سطح عالى تعقيب مىكنند و براى ساختن يك جامعه آباد ، آگاه ، امن و امان و پيشرفته از نظر مادى و معنوى نازل شدهاند .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 86
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٨٦