غير از هم مسلكان خود براى خود ، دوست و همرازى انتخاب نكنند ، و بيگانگان را از اسرار و رازهاى درونى خود با خبر نسازند . يعنى كفار شايستگى دوستى شما را ندارند ، و نبايد آنان دوست و محرم اسرار شما باشند . كفار در رساندن شر و فساد نسبت به مسلمانان كوتاهى نمىكنند ( * ( لا يَأْلُونَكُمْ خَبالًا ) * ) .
هرگز سوابق دوستى و رفاقت آنها با شما مانع از آن نيست كه به خاطر جدايى در مذهب و مسلك آرزوى زحمت و زيان شما را در دل خود نپرورانند ، بلكه پيوسته علاقه آنها اين است كه شما در رنج و زحمت باشيد . ( * ( وَدُّوا ما عَنِتُّمْ ) * ) آنها براى اينكه شما از مكنونات ضميرشان آگاه نشويد ، و رازشان فاش نگردد ، معمولا در سخنان و رفتار خود مراقبت مىكنند ، و با احتياط و دقت حرف مىزنند ، ولى با وجود اين ، آثار عداوت و دشمنى از لابلاى سخنان آنها آشكار است و گاه بطور ناخودآگاه سخنانى بر زبان مىآورند ، كه مىتوان گفت همانند جرقه ايست از آتش پنهانى دلهاى آنها ، و مىتوانيد از آن ، به ضمير باطن آنان پىببريد ( * ( قَدْ بَدَتِ الْبَغْضاءُ مِنْ أَفْواهِهِمْ ) * ) .
اين آيه حقيقتى را بيان مىكند كه امير مؤمنان ع در سخنان خود توضيح فرموده است ، آنجا كه مىفرمايد :
« ما اضمر احد شيئا الا ظهر فى صفحات وجهه او فلتات لسانه
« . » هيچ كس در ضمير باطن ، رازى را پنهان نمىدارد ، مگر اينكه از رنگ چهره و لابلاى سخنان پراكنده و خالى از توجه او آشكار مىشود « .
خلاصه اينكه خداوند بدين وسيله طريقه شناسايى باطن دشمنان را نشان داده ، و از ضمير باطن و راز درونيشان خبر مىدهد و مىفرمايد : آنچه از عداوت و دشمنى در دل خود پنهان كردهاند ، بمراتب از آنچه بر زبان مىآورند بزرگتر است . ( * ( وَما تُخْفِي صُدُورُهُمْ أَكْبَرُ ) * ) .
سپس اضافه نموده : ما براى شما اين آيات را بيان كرديم ، كه اگر در آن تدبر
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 64
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٦٤