در بعضى از تفاسير اسلامى شان نزولهاى ديگرى ذكر شده كه كم و بيش با شان نزول فوق شباهت دارد ( تفسير تبيان ، و طبرسى ، و المنار ) .
تفسير : تسليم در برابر حق
گرچه شان نزول خاصى در بالا براى آيه فوق نقل شد ولى همانطور كه بارها گفتهايم شان نزولهاى خاص هيچگاه با عموميت مفهوم آيه منافات ندارد ، و به همين دليل اين آيه مىتواند مكمل بحث آيات قبل نيز بوده باشد .
در اين آيه خداوند سوگند ياد كرده كه افراد ، ايمان واقعى در صورتى خواهند داشت كه پيامبر ص را در اختلافات خود به داورى بطلبند و به بيگانگان مراجعه ننمايند ( * ( فَلا وَرَبِّكَ لا يُؤْمِنُونَ حَتَّى يُحَكِّمُوكَ فِيما شَجَرَ بَيْنَهُمْ ) * ) ( 1 ) سپس مىفرمايد : « نه فقط به داورى را به نزد تو آورند بلكه هنگامى كه تو در ميان آنها حكمى كردى ، خواه به سود آنها باشد يا به زيان آنها ، علاوه بر اينكه اعتراض نكنند در دل خود نيز احساس ناراحتى ننمايند و كاملا تسليم باشند » ( * ( ثُمَّ لا يَجِدُوا فِي أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً مِمَّا قَضَيْتَ وَيُسَلِّمُوا تَسْلِيماً ) * ) .
گرچه ناراحتى درونى از قضاوتهايى كه احيانا به زيان انسان است غالبا اختيارى نيست ، ولى با تربيتهاى اخلاقى و پرورش روح تسليم در برابر حق و عدالت و توجه به موقعيت واقعى پيامبر ص حالتى در انسان پيدا مىشود كه هيچگاه از داورى پيامبر ص و حتى دانشمندانى كه جانشينان او هستند هرگز ناراحت نخواهد
هامش
( 1 ) - « شجر » در اصل از ماده « شجر » ( بر وزن قمر ) به معنى « درخت » گرفته شده و از آنجا كه در مشاجره و نزاع ، يك نوع آشفتگى و بهم پيچيدگى همانند پيچيدگى شاخههاى درختان به يكديگر آشكار مىشود به معنى نزاع و كشمكش آمده است ، و در آيه فوق به همين معنى استعمال شده است .