اولى الامر وجود خارجى نخواهد داشت .
5 - بعضى ديگر از مفسران ، اولوا الامر را به معنى صحابه و ياران پيامبر ص ميدانند .
6 - احتمال ديگرى كه در تفسير اولوا الامر گفته شده اين است كه منظور فرماندهان لشكر اسلامند .
7 - همه مفسران شيعه در اين زمينه اتفاق نظر دارند كه منظور از « اولوا الامر » ، امامان معصوم مىباشند كه رهبرى مادى و معنوى جامعه اسلامى ، در تمام شئون زندگى از طرف خداوند و پيامبر ص به آنها سپرده شده است ، و غير آنها را شامل نمىشود ، و البته كسانى كه از طرف آنها به مقامى منصوب شوند و پستى را در جامعه اسلامى به عهده بگيرند ، با شروط معينى اطاعت آنها لازم است نه به خاطر اينكه اولوا الامرند ، بلكه به خاطر اينكه نمايندگان اولوا الامر مىباشند .
اكنون به بررسى تفاسير فوق به طور فشرده مىپردازيم :
شك نيست كه تفسير اول به هيچ وجه با مفهوم آيه و روح تعليمات اسلام سازگار نيست و ممكن نيست كه پيروى از هر حكومتى بدون قيد و شرط در رديف اطاعت خدا و پيامبر ص باشد ، و به همين دليل علاوه بر مفسران شيعه ، مفسران بزرگ اهل تسنن نيز آن را نفى كردهاند .
و اما تفسير دوم نيز با اطلاق آيه شريفه سازگار نيست ، زيرا آيه اطاعت اولوا الامر را بدون قيد و شرط لازم و واجب شمرده است .
تفسير سوم يعنى تفسير اولوا الامر به علما و دانشمندان عادل و آگاه از كتاب و سنت نيز با اطلاق آيه سازگار نيست ، زيرا پيروى از علما و دانشمندان ، شرائطى دارد از جمله اينكه گفتار آنها بر خلاف كتاب و سنت نباشد ، بنا بر اين اگر آنها مرتكب اشتباهى شوند ( چون معصوم نيستند و اشتباه مىكنند ) و يا به هر علت ديگر از حق منحرف شوند ، اطاعت آنها لازم نيست ، در صورتى كه آيه اطاعت اولوا الامر را به طور مطلق ، همانند اطاعت پيامبر ص ، لازم شمرده است ، به علاوه اطاعت
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 436
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٣٦