بتها مطالبى را از قول بتها نقل كرده و به دروغ به آنها مىبستند تا مردم را فريب دهند ( 1 ) و اين معنى با آنچه در شان نزول و تفسير آيه گفته شد سازگارتر است زيرا يهود هم در برابر بتها سجده كردند و هم در برابر بتپرستان تسليم شدند .
سپس در آيه بعد ، سرنوشت اين گونه سازشكاران را بيان كرده مىفرمايد :
« آنها كسانى هستند كه خدا آنان را از رحمت خود دور ساخته و كسى كه خدا او را از رحمت خويش دور كند ، هيچ ياورى براى او نخواهى يافت » ( * ( أُولئِكَ الَّذِينَ لَعَنَهُمُ اللَّه وَمَنْ يَلْعَنِ اللَّه فَلَنْ تَجِدَ لَه نَصِيراً ) * ) .
و همانطور كه اين آيه مىگويد ، يهود از سازشكارىهاى ننگين نتيجه اى نبردند و سرانجام با ناكامى گرفتار شكست شدند و پيشبينى قرآن در باره آنها به حقيقت پيوست .
آيات فوق گرچه در باره جمعيت خاصى نازل شده ولى مسلما اختصاصى به آنها ندارد و تمام افراد سازشكار را كه براى نيل به مقاصد پست ، شخصيت و حيثيت خود و حتى ايمان و اعتقاد خويش را قربانى مىكنند ، شامل مىشود ، اين گونه سازشكاران در دنيا و آخرت از رحمت خداوند دورند و غالبا با شكست مواجه مىشوند .
جالب توجه اينكه روحيه ناپسند فوق در اين قوم هنوز هم به شدت باقى است ، و مىبينيم براى رسيدن به اهداف خود ، از هيچ گونه سازشكارى در تحت هر شرائطى روىگردان نيستند ، و به همين دليل گرفتار شكستها در طول تاريخ گذشته و امروز خود شدهاند .
هامش
( 1 ) تفسير تبيان و تفسير روح المعانى .