نمونه پرهيزكار نيز ممكن است از چنين آگاهى برخوردار باشند و مفهوم آن چنين مىشود كه روح پيامبر اسلام ص از آغاز خلقت آدم وجود داشته است ، زيرا معنى شهود ، آگاهى توأم با حضور است ولى اين تفسير با آيه اى كه در باره حضرت مسيح نقل شد چندان سازگار نيست چون آيه مزبور مىگويد : مسيح شاهد بر تمام امت خود نبود بلكه شاهد بر آنها ما دام الحيات بود ( دقت كنيد ) .
اما اگر شهادت را به معنى شهادت عملى بگيريم يعنى مقياس سنجش بودن اعمال يك فرد نمونه براى اعمال سايرين ، در اين صورت تفسير فوق خالى از اشكال خواهد بود زيرا هر پيامبرى با صفات ممتازى كه داشته مقياس سنجش براى امت خويش محسوب مىشده ، و خوبان و بدان امت را با شباهت و عدم شباهت به آنان مىتوان شناخت ، و از آنجا كه پيامبر اسلام ص بزرگترين پيامبران الهى است ، صفات و اعمال او مقياس سنجش براى شخصيت تمام انبياء خواهد شد .
تنها سؤالى كه در اينجا باقى مىماند اين است كه شهادت به اين معنى آمده است يا نه ؟ ولى با توجه به اينكه اعمال و رفتار و افكار انسانهاى نمونه نيز عملا گواهى مىدهد كه يك انسان ممكن است تا اين حد مقامات معنوى را طى كند چنين معنايى زياد بعيد به نظر نمىرسد ( دقت كنيد ) .
* ( يَوْمَئِذٍ يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَعَصَوُا الرَّسُولَ ) * . . .
« در اين هنگام كه كافران و آنها كه با فرستاده پروردگار به مخالفت برخاستند دادگاه عدل خدا را مىبينند و شهود و گواهان غير قابل انكارى در اين دادگاه مشاهده مىكنند ، آن چنان از كار خود پشيمان مىشوند كه آرزو مىكنند كاش خاك بودند و با خاكهاى زمين يكسان مىشدند چنان كه قرآن مىگويد * ( لَوْ تُسَوَّى بِهِمُ الأَرْضُ ) * و اين تعبير همانند تعبيرى است كه در آخرين آيه سوره نبا مىخوانيم يَقُولُ الْكافِرُ يا لَيْتَنِي كُنْتُ تُراباً : « در اين هنگام كافر مىگويد اى كاش خاك بودم » ولى تعبير به « تسوى » اشاره به مطلب ديگرى نيز مىكند و آن اينكه كافران علاوه بر اينكه آرزو مىكنند خاك شوند ، علاقه دارند كه خاكها و قبرهاى آنها هم در زمين
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 393
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٩٣