اين عده هم از نظر عاطفى و هم از نظر مسئوليتهاى ناشى از آن تاثير دارد ، و لذا آنها نهايت كوشش را به خرج مىدهند كه صلح و صميميت در ميان اين دو برقرار شود و به اصطلاح آب رفته به جوى بازگردد ! 4 - از همه اينها گذشته چنين محكمه اى هيچ يك از مشكلات و هزينههاى سرسام - آور و سرگردانىهاى محاكم معمولى را ندارد و بدون هيچگونه تشريفاتى طرفين مىتوانند در كمترين مدت به مقصود خود نائل شوند .
ناگفته روشن است كه حكمين بايد از ميان افراد پخته و با تدبير و آگاه دو فاميل انتخاب شوند .
با اين امتيازات كه شمرديم معلوم مىشود كه شانس موفقيت اين محكمه در اصلاح ميان دو همسر به مراتب بيشتر از محاكم ديگر است .
مسئله حكمين و شرايط آنها و دايره نفوذ حكم و داورى آنها در باره دو همسر در فقه اسلامى مشروحا بيان شده است از جمله اينكه : دو حكم بايد بالغ و عاقل و عادل و نسبت به كار خود بصير و بينا باشند .
اما در مورد نفوذ حكم و داورى آنها در مورد دو همسر بعضى از فقهاء حكم آن دو را هر چه باشد لازم الاجراء دانستهاند و ظاهر تعبير به « حكم » در آيه فوق نيز همين معنى را مىرساند ، زيرا مفهوم حكميت و داورى ، نفوذ حكم است ، ولى بيشتر فقها نظر حكمين را تنها در مورد سازش و رفع اختلاف ميان دو همسر ، لازم الاجراء دانستهاند و حتى معتقدند اگر حكمين شرائطى بر زن يا شوهر بكنند ، لازم الاجراء است اما در مورد جدايى ، حكم آنها به تنهايى نافذ نيست . و ذيل آيه كه اشاره به مسئله اصلاح مىكند با اين نظر سازگارتر است . توضيح بيشتر را در اين زمينه در كتب فقهى بخوانيد .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 377
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٧٧