* ( إِنْ أَرَدْتُمُ اسْتِبْدالَ زَوْجٍ ) * ( اگر بخواهيد همسر ديگرى انتخاب كنيد ) در حقيقت ناظر به وضع دوران جاهليت بوده است و دخالتى در اصل حكم ندارد .
ذكر اين نكته نيز لازم است كه « استبدال » به معنى طلب تبديل كردن است بنا بر اين معنى طلب و اراده در آن افتاده است و اگر مشاهده مىكنيم كه با « اردتم » ( بخواهيد ) ضميمه شده بخاطر اين است كه مىخواهد اين نكته را گوشزد كند كه بهنگام مقدمه چينى و تصميم بر تبديل كردن همسر خود نبايد از مقدمات نامشروع و ناجوانمردانه شروع كنيد .
[ سوره النساء ‹ 4 › : آيه 22 ]
وَ لا تَنْكِحُوا ما نَكَحَ آباؤُكُمْ مِنَ النِّساءِ إِلَّا ما قَدْ سَلَفَ إِنَّه كانَ فاحِشَةً وَمَقْتاً وَساءَ سَبِيلًا ‹ 22 ›
ترجمه :
22 - و ازدواج نكنيد با زنانى كه پدران شما با آنها ازدواج كردهاند ، مگر آنها كه در گذشته ( قبل از نزول اين حكم ) انجام شده است ، زيرا اين كار عمل زشت و تنفرآورى است و روش نادرستى مىباشد .
شان نزول :
در زمان جاهليت معمول بود كه هر گاه كسى از دنيا مىرفت و همسر و فرزندان از خود بيادگار مىگذاشت ، در صورتى كه آن همسر ، نامادرى فرزندان او بود ، فرزندانش نامادرى را همانند اموال او به ارث مىبردند ، به اين ترتيب كه آنها حق داشتند با نامادرى خود ازدواج كنند و يا او را به ازدواج شخص ديگرى در آورند ، پس از اسلام ، حادثه اى براى يكى از مسلمانان پيش آمد و آن اين كه :
يكى از انصار بنام ابو قيس از دنيا رفت فرزندش به نامادرى خود پيشنهاد ازدواج نمود ، آن زن گفت : من ترا فرزند خود مىدانم و چنين كارى را شايسته نمىبينم