مىكند كه گاهى مردم از آن غافل ميشوند ، و آن اينكه : شما با يتيمان مردم همانگونه رفتار كنيد كه دوست مىداريد با يتيمان شما در آينده رفتار نمايند ، منظره كودكان بى پناه ، و اطفال بىسرپرست خود را كه تحت سرپرستى انسانى سنگدل و خائن قرار گرفته كه نه به احساسات آنها پاسخ مثبت مىدهد ، و نه در اموال آنها رعايت عدالت مىكند در نظر بگيريد ، اين منظره دردناك چه اندازه شما را ناراحت مىكند ، و چه قدر به آينده فرزندان خود علاقه منديد ؟ همان اندازه نسبت به فرزندان و يتيمان ديگران علاقه مند باشيد ، و از ناراحتى آنها ناراحت شويد ، بنا بر اين ، مفهوم آيه چنين است : « آنها كه از وضع آينده فرزندان خود مىترسند ، بايد از خيانت در باره يتيمان و آزار آنها بترسند » .
اصولا مسائل اجتماعى همواره به شكل يك سنت از امروز به فردا . و از فردا به آينده دور دست سرايت مىكند ، آنها كه سنت ظالمانه اى در اجتماع مىگذارند و مثلا رسم « آزار به يتيمان » را در جامعه رواج مىدهند ، در حقيقت خود عاملى هستند كه در آينده با فرزندانشان نيز چنين شود ، بنا بر اين نه تنها به فرزندان ديگران ستم مىكنند ، بلكه راه ستمگرى را به فرزندان خود نيز هموار مىسازند .
* ( فَلْيَتَّقُوا اللَّه وَلْيَقُولُوا قَوْلًا سَدِيداً ) * « اكنون كه چنين است بايد سرپرستان ايتام ، از مخالفت با احكام خدا بپرهيزند و با يتيمان ، با زبان ملايم و عباراتى سرشار از عواطف انسانى سخن بگويند » تا ناراحتى درونى و زخمهاى قلب آنها به اين وسيله التيام يابد .
اين دستور عالى اسلامى كه در جمله فوق بيان شد ، اشاره به يك نكته روانى در مورد پرورش يتيمان مىكند كه درخور نهايت دقت است و آن اينكه : نيازمندى كودك يتيم ، منحصر به خوراك و پوشاك نيست ، بلكه پاسخ گفتن به عواطف و احساسات قلبى او مهمتر است و در ساختمان آينده او فوق العاده مؤثر مىباشد زيرا طفل يتيم بسان ديگران ، انسان است ، و بايد از نظر نيازهاى عاطفى نيز تغذيه شود ، بايد از محبتها و نوازشهاى يك كودك كه در دامان پدر و مادر است بهره مند
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 278
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٧٨