از طريق مشروع انجام نشود از طرق نامشروع ، اقدام مىكند در اين گونه موارد نيز نميتوان منطقى بودن خواسته مرد را انكار كرد ، و لذا حتى در كشورهايى كه تعدد همسر قانونا ممنوع است ، عملا در بسيارى از موارد ارتباط با زنان متعدد رواج كامل دارد ، و يك مرد در آن واحد با زنان متعددى ارتباط نامشروع دارد .
مورخ مشهور فرانسوى گوستاولوبون قانون تعدد زوجات اسلام را كه به صورت محدود و مشروط است يكى از مزاياى اين آئين مىشمارد و بهنگام مقايسه آن را روابط آزاد و نامشروع مردان ، با چند زن ، در اروپا چنين مىنويسد :
« در غرب هم با وجود اينكه آب و هوا و وضع طبيعت هيچكدام ايجاب چنين رسمى ( تعدد زوجات ) نمىكند با اين حال وحدت همسر چيزى است كه ما آن را فقط در كتابهاى قانون مىبينيم ! و الا گمان نميكنم كه بشود انكار كرد كه در معاشرت واقعى ما اثرى از اين رسم نيست ! راستى من متحيرم و نميدانم كه تعدد زوجات مشروع و محدود شرق ، از تعدد زوجات سالوسانه غرب چه چيز كم دارد ؟ بلكه من ميگويم كه اولى از هر حيث از دومى بهتر و شايسته تر است » ( 1 ) .
البته نميتوان انكار كرد كه بعضى از مسلماننماها بدون رعايت روح اسلامى اين قانون ، از آن سوء استفاده كرده و براى خود حرم سراهاى ننگينى بر پا نموده و به حقوق زنان و همسران خود تجاوز كردهاند ، ولى اين عيب از قانون نيست و اعمال آنها را نبايد به حساب دستورهاى اسلام گذاشت ، كدام قانون خوبى است كه افراد سودجو از آن ، بهره بردارى نامشروع نكردهاند ؟
سؤال :
در اينجا بعضى سؤال مىكنند كه ممكن است شرائط و كيفياتى كه در بالا گفته شد براى زن يا زنانى پيدا شود آيا در اين صورت مىتوان به او اجازه داد كه
هامش
( 1 ) - تاريخ تمدن اسلام و عرب ترجمه فخر گيلانى صفحه 509 .