همانند كسى كه غذايى مىخورد كه تنها جسم او را قوى مىكند ، و در تقويت انديشه و فكر و روح او اثرى ندارد .
* ( رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلًا ) * تفكر و انديشه ، در اسرار آفرينش و زمين به انسان آگاهى خاصى ميدهد ، و نخستين اثر آن توجه به بيهوده نبودن خلقت است ، زيرا جايى كه انسان در هر موجود كوچكى ، از اين جهان بزرگ هدفى مىبيند ، آيا مىتواند باور كند ، كه مجموعه جهان ، بى هدف باشد ، در ساختمان مخصوص اعضاى پيكر يك گياه ، هدفهاى روشنى مىبينيم ، قلب انسان و حفرهها و دريچههاى آن هر كدام برنامه و هدفى دارند ، ساختمان طبقات چشم هر كدام بخاطر منظورى است ، حتى مژهها و ناخنها هر يك ، نقشى معين بر عهده دارند . آيا ممكن است ذرات يك موجود ، هر كدام داراى هدف خاصى باشد ، اما مجموعه آن ، مطلقا ، هدفى نداشته باشد ؟ ! .
لذا خردمندان ، با توجه به اين حقيقت ، اين زمزمه را سر ميدهند كه :
« خداوندا ! اين دستگاه با عظمت را بيهوده ، نيافريدى » بار الها ! اين جهان بى نهايت بزرگ و اين نظام شگفتانگيز همه روى حكمت و مصلحت و هدف صحيح آفريده شدهاند ، همگى نشانه وحدانيت تو است و تو از كردار عبث و بيهوده منزهى .
* ( فَقِنا عَذابَ النَّارِ ) * صاحبان عقل و خرد پس از اعتراف به وجود هدف در آفرينش بلا فاصله ، به ياد آفرينش خود مىافتند و مىفهمند انسان كه ميوه اين جهان هستى مىباشد ، بيهوده آفريده نشده است و هدفى جز تربيت و پرورش و تكامل وى در كار نبوده - او تنها براى زندگى زودگذر و كم ارزش اين جهان آفريده نشده است بلكه سراى ديگر در پيش دارد كه در آنجا پاداش و كيفر اعمال در برابر او قرار مىگيرد ، در اين موقع متوجه مسئوليتهاى خود ميشوند ، و از خدا تقاضاى توفيق انجام آنها را مىطلبند ، تا از كيفر او در امان باشند و لذا مىگويند خداوندا ! ما را از عذاب آتش نگاهدار .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 216
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢١٦