مىكردند ، كه اگر عذر نمىداشتند ، هرگز جهاد را ترك نمىگفتند ، و با اينحال انتظار داشتند كه در برابر « كار ناكرده » مانند مجاهدان فداكار ، مورد تحسين قرار گيرند ! ! آيه نازل شد و به اين توقع نابجا پاسخ گفت ( 1 ) .
تفسير : از خود راضىها
* ( لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَفْرَحُونَ بِما أَتَوْا وَيُحِبُّونَ أَنْ يُحْمَدُوا بِما لَمْ يَفْعَلُوا ) * افراد زشتكار دو دستهاند : دسته اى براستى از عمل خود شرمندهاند ، و روى طغيان غرائز ، مرتكب زشتىها و گناهان مىشوند . نجات اين دسته ، بسيار آسان است ، زيرا هميشه بعد از انجام گناه پشيمان شده ، مورد سرزنش و جدان بيدارشان قرار مىگيرند .
ولى دسته ديگرى هستند ، نه تنها احساس شرمندگى نمىكنند ، بلكه به - قدرى مغرور و از خود راضى هستند ، كه از اعمال زشت و ننگينشان خوشحالند و حتى بان مباهات مىكنند ، و از آن بالاتر ، مايل هستند ، كه مردم ، آنها را نسبت باعمال نيكى كه هرگز انجام ندادهاند ، مدح و تمجيد ، كنند . آيه فوق ميگويد :
« گمان مبريد ، كه اين گونه اشخاص كه از اعمال زشت خود خوشحالند ، و دوست مىدارند ، در برابر آنچه انجام ندادهاند ، از آنها تقدير شود از عذاب پروردگار بدورند ، و نجات خواهند يافت » بلكه نجات براى كسانى است ، كه حد اقل ، از كار بد خود شرمندهاند و از اينكه كار نيكى نكردهاند ، پشيمانند .
* ( وَلَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ ) * نه تنها اين گونه اشخاص از خود راضى و مغرور اهل نجات نيستند ، بلكه
هامش
( 1 ) - اسباب النزول واقدى در ذيل آيه و تفسير المنار و تفسير مجمع البيان .