در قرآن ، تنها به روح نيز اطلاق مىشود ، و تعبير به چشيدن اشاره به احساس كامل است ، زيرا گاه مىشود انسان غذايى را با چشم مىبيند و يا با دست لمس مىكند ، ولى اينها هيچكدام احساس كامل نيست ، مگر زمانى كه بوسيله ذائقه خود آن را بچشد ، و گويا در سازمان خلقت بالآخره مرگ نيز يك نوع غذا براى آدمى و موجودات زنده است .
* ( وَإِنَّما تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ ) * . . .
سپس مىگويد : بعد از زندگى اين جهان ، مرحله پاداش و كيفر اعمال شروع مىشود ، در اينجا عمل است بدون جزا و آنجا جزا است بدون عمل .
جمله « توفون » كه به معنى پرداخت كامل است نشان مىدهد كه اجر و پاداش انسان بطور كامل در روز قيامت پرداخت مىگردد ، بنا بر اين مانعى ندارد كه در عالم برزخ ( جهانى كه واسطه ميان دنيا و آخرت است ) قسمتى از نتائج اعمال خود و پاداش و كيفر را ببيند ، زيرا اين پاداش و كيفر برزخى كامل نيست .
* ( فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَأُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فازَ ) * كلمه « زحزح » در اصل به معنى اين است كه انسان خود را از تحت تاثير جاذبه و كشش چيزى تدريجا خارج و دور سازد و « فاز » در اصل به معنى نجات از هلاكت و رسيدن به محبوب است .
جمله فوق مىگويد : كسانى كه از تحت تاثير جاذبه آتش دوزخ دور شوند و داخل در بهشت گردند ، نجات يافته ، و محبوب و مطلوب خود را پيدا كردهاند .
گويا دوزخ با تمام قدرتش انسانها را به سوى خود جذب مىكند ، و راستى عواملى كه انسان را به سوى آن مىكشاند جاذبه عجيبى دارند . آيا هوسهاى زودگذر ، لذات جنسى نامشروع ، مقامها و ثروتهاى غير مباح ، براى هر انسانى جاذبه ندارد ؟ ! ضمنا از اين تعبير استفاده مىشود كه اگر مردم نكوشند و خود را از تحت جاذبه اين عوامل فريبنده ، دور ندارند ، تدريجا به سوى آن جذب خواهند شد .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 201
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٠١