هر جهت بى نياز است و وجودش نامحدود ، كفر و ايمان مردم و كوششها و تلاشهاى آنها در اين راه چه اثرى براى خداوند ميتواند داشته باشد ؟ آنها هستند كه در پناه ايمان ، تكامل مىيابند و بخاطر كفر تنزل و سقوط مىكنند .
بعلاوه خلافكاريهاى آنها فراموش نخواهد شد و به نتيجه اعمال خود خواهند رسيد .
* ( يُرِيدُ اللَّه أَلَّا يَجْعَلَ لَهُمْ حَظًّا فِي الآخِرَةِ وَلَهُمْ عَذابٌ عَظِيمٌ ) * : « خدا مىخواهد آنها را در اين راه ، آزاد بگذارد و چنان به سرعت راه كفر را بپويند كه كمترين بهره اى در آخرت نداشته باشند ، بلكه عذاب عظيم در انتظار آنها باشد » .
در حقيقت آيه ميگويد : اگر آنها در راه كفر بر يكديگر پيشى ميگيرند ، نه بخاطر اين است كه خدا نميتواند جلو آنها را بگيرد بلكه خدا آزادى عمل به - آنها داده تا هر چه مىتوانند انجام دهند و نتيجه اش محروميت كامل آنها از مواهب جهان ديگر است بنا بر اين ، آيه نه تنها دلالت بر جبر ندارد بلكه يكى از دلائل آزادى اراده است .
سپس در آيه بعد ، مطلب را بطور وسيعتر ، عنوان كرده و مىفرمايد :
* ( إِنَّ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الْكُفْرَ بِالإِيْمانِ لَنْ يَضُرُّوا اللَّه شَيْئاً ) * : يعنى نه تنها افرادى كه به سرعت در راه كفر ، پيش ميروند چنين هستند ، بلكه تمام كسانى كه به نوعى راه كفر را پيش گرفتهاند و ايمان را از دست داده و در مقابل آن ، كفر خريدارى نمودهاند ، هرگز به خدا زيان نميرسانند و زيان آن ، دامنگير خودشان مىشود .
و در پايان آيه مىفرمايد : * ( وَلَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ ) * : آنها عذاب دردناك دارند ، و اين تفاوت در تعبير كه در اينجا « * ( عَذابٌ أَلِيمٌ ) * » و در آيه قبل « * ( عَذابٌ عَظِيمٌ ) * » ذكر شده بود بخاطر آن است كه آنها در مسير كفر با سرعت بيشترى پيش مىرفتند .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 181
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٨١