مردمى كه گرفتار آن شكست فاحش شده بودند و آن همه كشته و مجروح داده بودند ( اگر چه عامل اصلى همه اينها خودشان محسوب مىشدند ) چنين مردمى نياز شديد به محبت و دلجويى و مرهم گذاشتن بر جراحات قلبى و جسمى داشتند ، تا به سرعت همه اين جراحات ، التيام پذيرد و آماده براى حوادث آينده شوند .
در اين آيه اشاره به يكى از صفات مهم كه در هر رهبرى لازم است شده و آن ، مسئله گذشت و نرمش و انعطاف در برابر كسانى است كه تخلفى از آنها سر زده و بعدا پشيمان شدهاند ، بديهى است شخصى كه در مقام رهبرى قرار گرفته اگر خشن و تندخو و غير قابل انعطاف و فاقد روح گذشت باشد به زودى در برنامههاى خود مواجه با شكست خواهد شد و مردم از دور او پراكنده مىشوند و از وظيفه رهبرى بازمىماند و به همين دليل على ع در يكى از كلمات قصار خود مىفرمايد :
آلة الرياسة سعة الصدر
: وسيله رهبرى گشادگى سينه است .
دستور به مشورت
* ( وَشاوِرْهُمْ فِي الأَمْرِ ) * بعد از فرمان عفو عمومى ، براى زنده كردن شخصيت آنها و تجديد حيات فكرى و روحى آنان دستور مىدهد كه در كارها با مسلمانان مشورت كن و راى و نظر آنها را بخواه .
اين دستور بخاطر آن است كه پيامبر ص - همانطور كه اشاره كرديم - قبل از آغاز جنگ « احد » در چگونگى مواجهه با دشمن با ياران خود مشورت كرد و نظر اكثريت بر اين شد كه اردوگاه ، دامنه احد باشد و ديديم كه اين نظر ، محصول رضايت بخشى نداشت . در اينجا اين فكر به نظر بسيارى مىرسيد كه در آينده پيامبر ص نبايد با كسى مشورت كند . قرآن به اين طرز تفكر پاسخ مىگويد و دستور مىدهد كه باز هم با آنها مشورت كن هر چند نتيجه مشورت در