نكته : رؤيت خداوند غير ممكن است !
بى شك مشاهده حسى تنها در مورد اجسامى صورت مىگيرد كه داراى رنگ و مكان و محل است بنا بر اين در مورد ذات خداوند كه ما فوق زمان و مكان است معنى ندارد .
ذات پاك او نه در دنيا با اين چشم ديده مىشود و نه در آخرت دلايل عقلى اين مساله به قدرى روشن است كه ما را بىنياز از شرح و بسط مىكند :
ولى با اين حال متاسفانه جمعى از دانشمندان اهل سنت به استناد بعضى از احاديث ضعيف و پاره اى از آيات متشابه اصرار بر اين دارند كه خداوند در قيامت با همين چشم ديده مىشود و در قالب جسمى در مىآيد و داراى رنگ و مكان است و بعضا آيه مورد بحث را ناظر به اين معنى دانستهاند و شايد توجه به اين حقيقت ندارند كه چه مفاسد و مشكلاتى از اين رهگذر به وجود مىآيد .
البته مشاهده خداوند با چشم دل هم در اين جهان ممكن است و هم در جهان ديگر و مسلما در قيامت كه ذات پاك او ظهور و بروز قويترى دارد اين مشاهده قويتر خواهد بود .
در حديثى از امام صادق ع مىخوانيم كه در پاسخ اين سؤال « آيا خداوند در قيامت ديده مىشود » فرمود : منزه است خداوند از چنين چيزى و بسيار منزه است سپس افزود
ان الأبصار لا تدرك الا ما له لون و كيفيت و اللَّه تعالى خالق الالوان و الكيفية
، چشمها جز چيزهايى كه داراى رنگ و كيفيت است نمىبيند در حالى كه خداوند خالق رنگها و كيفيتها است ( 1 ) .
درباره عدم امكان رؤيت خداوند در دنيا و آخرت ذيل آيات مختلف تفسير نمونه از جمله ذيل آيه 103 سوره انعام ( لا تُدْرِكُه الأَبْصارُ وَهُوَ يُدْرِكُ الأَبْصارَ ) شرح كافى داده شده و از آن مشروحتر در جلد چهارم پيام قرآن از صفحه 221 تا 250 بحث شده است
هامش
( 1 ) نور الثقلين جلد 1 صفحه 753 .