پيروى خطوات الشيطان ، نهى كرد ( 1 ) .
اين شان نزول نيز نشان مىدهد كه شيطان گام به گام در انسان نفوذ مىكند و بايد در همان گامهاى نخستين ، در برابر او ايستاد تا به مراحل خطرناك نرسد .
جمله « * ( إِنَّه لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ ) * » متضمن استدلال زنده و روشنى است ، مىگويد :
دشمنى شيطان با شما چيزى مخفى و پوشيده نيست ، او از آغاز آفرينش آدم براى دشمنى با او كمر بست و سوگند ياد كرده است كه اگر بتواند ، همه را جز مخلصين كه از تيررس او به دورند گمراه كند با اين حال چگونه تسليم وسوسههاى او مىشويد ؟
در آيه بعد به همه مؤمنان هشدار مىدهد كه : « اگر بعد از ( اين همه ) نشانهها و برنامههاى روشن كه به سراغ شما آمده لغزش كنيد و تسليم وسوسههاى شيطان شويد و گامى بر خلاف صلح و سلام برداريد بدانيد ( از پنجه عدالت خداوند فرار نتوانيد كرد ) چرا كه خداوند توانا و شكستناپذير و حكيم است » ( * ( فَإِنْ زَلَلْتُمْ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْكُمُ الْبَيِّناتُ فَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّه عَزِيزٌ حَكِيمٌ ) * ) .
برنامه روشن ، راه روشن و مقصد هم معلوم است با اين حال جايى براى لغزش و قبول وسوسههاى شيطانى نيست ! اگر منحرف شويد قطعا مقصر خود شمائيد و بدانيد خداوند قادر حكيم شما را مجازات عادلانه خواهد كرد .
« بينات » به معنى دلايل روشن است و مفهوم گسترده اى دارد كه هم دلايل عقلى را شامل مىشود و هم آنچه از طريق وحى يا معجزات براى مردم تبيين شده است .
هامش
( 1 ) تفسير قرطبى ، جلد 2 ، صفحه 832 .