در اين بخش از آيات به سه موقف از مواقف حج اشاره شده « عرفات » كه محلى است در حدود 20 كيلومترى مكه و حاجيان از ظهر روز نهم ذى الحجه تا غروب آفتاب در آنجا وقوف مىكنند و به عبادت پروردگار مشغولند سپس وقوف در مشعر الحرام يا « مزدلفه » كه بخشى از شب عيد قربان و صبحگاهان قبل از طلوع آفتاب در آنجا مىمانند و به راز و نياز با پروردگار مىپردازند و سوم سرزمين منى كه محل قربانى و رمى جمرات و پايان دادن به احرام و انجام مراسم عيد است .
نكتهها :
1 - نخستين موقف حج
زائران خانه خدا بعد از انجام مراسم عمره راهى مراسم حج مىشوند و نخستين مرحله همان وقوف در عرفات است كه از نيمه روز نهم ذى الحجه تا غروب آفتاب در آنجا توقف مىنمايند سپس از آنجا به سوى مشعر الحرام حركت مىكنند ( در آيات فوق به هر دو قسمت اشاره شده است ) .
در نامگذارى سرزمين « عرفات » به اين نام جهات گوناگونى ذكر كردهاند ، گاه گفتهاند هنگامى كه پيك وحى خداوند جبرئيل مناسك حج را در آنجا به ابراهيم نشان داد ابراهيم مىفرمود : « عرفت ، عرفت » ( شناختم - شناختم ) لذا آنجا را عرفات گفتند .
گاه گفتهاند اين داستان براى آدم واقع شد و گاه گفته شده كه آدم و حوا در آن سرزمين يكديگر را پيدا كردند و شناختند و گاه گفته شده زوار خانه خدا در آنجا يكديگر را مىبينند و مىشناسند و تفسيرهاى ديگر ( 1 ) ( 2 ) .
هامش
( 1 ) فخر رازى در اينجا هشت قول در تفسير معنى « عرفات » ذكر كرده است ( جلد 5 صفحه 173 و 174 ) .
( 2 ) در اينكه « عرفات » مفرد است يا جمع در ميان مفسران گفتگو بسيار است بعضى آن را جمع « عرفه » مىدانند و بعضى گفتهاند عرفه نام زمان آن اعمال ( نهم ذى الحجه ) و عرفات نام آن مكان است ( روح المعانى جلد 2 صفحه 87 ) .