تفسير : بهترين زاد و توشه
اين آيات هم چنان احكام حج و زيارت خانه خدا را تعقيب مىكند ، و دستورات جديدى در آن مطرح است :
1 - نخست مىفرمايد : « حج در ماههاى معينى است » ( * ( الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُوماتٌ ) * ) . ( 1 )
منظور از اين ماهها ماههاى شوال ، ذى القعده و ذى الحجه است ( تمام ماه ذى الحجه يا همان ده روز اول ) و اين ماهها را « اشهر حج » مىنامند زيرا بخشى از اعمال حج ( مراسم عمره را ) در غير اين ماهها نمىتوان انجام داد و بخشى را منحصرا در روزهاى نهم تا دوازدهم ماه ذى الحجه بايد انجام داد ، و اينكه در قرآن تصريح به نام اين ماهها نشده به خاطر آن است كه اين ماهها براى همه شناخته شده بود ، و قرآن با اين عبارت تاكيد بر آن مىكند .
ضمنا اين جمله ، يكى از رسوم خرافى جاهليت را نفى مىكند كه گاه به خاطر درگيرى با جنگها يا غير آن ، ماههاى حج را تغيير و تبديل مىدادند ، و جلو و عقب مىكردند ، قرآن مىگويد : « اين ماهها معين و ثابت است ، و تقديم و تاخير در آن جايز نيست » . ( 2 )
2 - سپس به دستور ديگرى در مورد كسانى كه با احرام بستن شروع به مناسك حج مىكنند اشاره كرده ، مىفرمايد : « آنها كه حج را بر خود فرض كردهاند ( و احرام بستهاند بايد بدانند ) در حج آميزش جنسى و گناه و جدال نيست »
هامش
( 1 ) از آنجا كه حج ، خود اين ماههاى مخصوص نيست ، مفسران گفتهاند آيه تقديرى دارد و در تقدير چنين است : اشهر الحج اشهر معلومات ، بعضى نيز احتمال دادهاند كه آيه تقدير نداشته باشد و كنايه از شدت ارتباط حج با اين ماههاى مخصوص است ، گويى حج خود اين ماهها است .
( 2 ) مجمع البيان ، جلد 1 صفحه 293 - تفسير كبير ، جلد 5 صفحه 160 .