اين نكته نيز قابل توجه است كه لفظ « خير » افعل التفضيل است و معادل فارسى آن « بهتر » مىباشد ، و براى برترى چيزى بر چيز ديگر ذكر مىشود ولى در بسيارى از موارد ، به معنى خوب ( بدون مفهوم صفت تفضيلى ) نيز به كار مىرود و ظاهر اين است كه در آيه مورد بحث به معنى دوم است . يعنى سرچشمه تمام خوبيها از او و به دست او است .
جمله « * ( بِيَدِكَ الْخَيْرُ ) * » با توجه به الف و لام استغراق در « الخير » و مقدم شدن خبر بر مبتدا ( زيرا بيدك الخير فرموده نه الخير بيدك ) نشان مىدهد كه تمام خيرها و بركات و نيكها و خوبيها ، در دست خدا است ، و ضمنا از اين جمله استفاده مىشود كه هم عزت ، خير است و هم ذلت ، و هم بخشيدن حكومت و هم گرفتن آن ، هر كدام در جاى خود خير است و بر طبق قانون عدالت ، و شرى وجود ندارد ، جانيان و بدكاران ، خيرشان در آن است كه در زندان باشند ، و نيكوكاران با ايمان ، خيرشان در آزادى است .
به تعبير ديگر در جهان هستى شرى وجود ندارد ، اين ما هستيم كه خيرات را مبدل به شر مىكنيم و اگر مىگويد : خير تنها به دست تو است و از شر سخنى نمىگويد ، به خاطر آن است كه شرى از ذات پاك او صادر نمىشود .
جمله « * ( إِنَّكَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ) * » در واقع دليلى است بر تمام آنچه در اين آيه آمده زيرا وقتى او بر هر چيز قادر است ، حكومت و عزت و خيرات به دست او است .
سؤال :
در اينجا سؤال مهمى مطرح است و آن اينكه ممكن است كسانى از آيه فوق چنين نتيجه بگيرند كه ، هر كس به حكومتى مىرسد و يا از حكومت ، سقوط مىكند ، خواست خدا بوده و نتيجه اين سخن ، امضاى تمام حكومتهاى جباران و ستمگران تاريخ از قبيل حكومت چنگيز و هيتلر و . . . مىباشد ، اتفاقا در تاريخ نيز
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 491
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٩١