اين جمله نيز از دشمنان اسلام معروف است كه مىگويند : « ما دام كه حج رونق دارد ما بر آنها پيروز نمىشويم » ( 1 ) .
يكى ديگر از دانشمندان مىگويد : « واى به حال مسلمانان اگر معنى حج را در نيابند و واى به حال ديگران اگر معنى آن را دريابند » .
در حديث معروفى كه على ع - در زمينه فلسفه احكام ، طبق نقل نهج البلاغه حكمت 252 بيان فرموده نيز اشاره پر معنايى به اهميت حج شده است ، مىفرمايد :
فرض اللَّه الايمان تطهيرا من الشرك . . . و الحج تقوية للدين
: « خداوند ايمان را وسيله پاك سازى مردم از شرك . . . و حج را سبب قوت دين قرار داده است » . ( 2 )
اين سخن را با حديثى از امام صادق ع پايان مىدهيم ( و شرح بيشتر را به جلد 14 تفسير نمونه ، ذيل آيه 26 تا 28 سوره حج كه به طور مبسوط از اهميت و فلسفه و اسرار حج بحث شده وامىگذاريم ) آنجا كه فرمود :
لا يزال الدين قائما ما قامت الكعبة ،
« اسلام بر پا است تا زمانى كه كعبه بر پا است » . ( 3 )
2 - اقسام حج و فهرست اعمال حج تمتع
فقهاى بزرگ ما با الهام از آيات قرآن و سنت پيامبر ص و ائمه اهل بيت ع حج را سه قسم تقسيم كردهاند : حج تمتع ، و حج قران و افراد حج تمتع مخصوص كسانى است كه فاصله آنها از مكه 48 ميل يا بيشتر باشد ‹ 16 فرسخ حدود 96 كيلومتر ) و حج قران و افراد ، مربوط به كسانى است كه در
هامش
( 1 ) نقل از كتاب « شبهات حول الاسلام »
( 2 ) در بعضى از نسخ « نهج البلاغه » از جمله متن « ابن ابى الحديد » حديث فوق به همان صورت كه در بالا آورديم بيان شده ولى در بعضى نسخ ديگر « تقربة للدين » است كه مفهوم آن سبب نزديكى صفوف مسلمانان و وحدت امت اسلامى است .
( 3 ) وسائل الشيعه ، جلد 8 صفحه 14 « باب عدم جواز تعطيل الكعبة عن الحج » حديث 5 .