پيامبر اسلام ص چنين بودند .
خداوند در اين آيه به پيامبرش دستور مىدهد كه از بحث و مجادله با آنها دورى كن و به جاى آن براى راهنمايى و قطع مخاصمه « بگو : به آنها كه اهل كتاب هستند ( يهود و نصارى ) و همچنين درس نخواندهها ( مشركان ) آيا شما هم ( همچون من كه تسليم فرمان حقم ) تسليم شدهايد » ( * ( وَقُلْ لِلَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ وَالأُمِّيِّينَ أَ أَسْلَمْتُمْ ) * ) .
« اگر به راستى تسليم شوند هدايت يافتهاند ، و اگر روىگردان شوند و سرپيچى كنند بر تو ابلاغ ( رسالت ) است » و تو مسئول اعمال آنها نيستى ( * ( فَإِنْ أَسْلَمُوا فَقَدِ اهْتَدَوْا وَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّما عَلَيْكَ الْبَلاغُ ) * ) .
بديهى است منظور تسليم زبانى و ادعايى نيست ، بلكه منظور تسليم حقيقى و عملى در برابر حق است ، اگر آنها در برابر سخنان حقيقى سر تسليم فرود آورند ، با توجه به اينكه دعوت تو آشكار و آميخته با منطق و دليل روشن است مسلما ايمان مىآورند و اگر ايمان نياورند تسليم حق نيستند و تنها دعوى اسلام و تسليم در برابر فرمان حق دارند .
كوتاه سخن اينكه : وظيفه تو ابلاغ رسالت است ، آميخته با دليل و برهان ، و اگر روح حقجويى در آنها باشد پذيرا مىشوند ، و اگر نشوند تو وظيفه خود را انجام داده اى .
و در پايان آيه مىفرمايد : « خداوند به اعمال و افكار بندگان خود بينا است » ( * ( وَاللَّه بَصِيرٌ بِالْعِبادِ ) * ) .
او مدعيان دروغى تسليم را از راستگويان مىشناسد و نيات محاجه كنندگان را كه براى چه هدفى بحث و گفتگو مىكنند مىداند ، و اعمال همه را از نيك و بد مىبيند و به هر كس جزاى مناسب مىدهد .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 476
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٧٦