مسئوليتى و نه از روح اسلام آگاهى دارند « ( 1 ) .
اين روشنترين تفسيرى است كه براى اسلام در تمام جنبهها مىتوان بيان كرد .
سپس به بيان سرچشمه اختلافهاى مذهبى كه على رغم وحدت حقيقى دين الهى به وجود آمده مىپردازد و مىفرمايد : « آنها كه كتاب آسمانى به آنها داده شده بود در آن اختلاف نكردند مگر بعد از آنكه آگاهى و علم به سراغشان آمد و اين اختلاف به خاطر ظلم و ستم در ميان آنها بود » ( * ( وَمَا اخْتَلَفَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ إِلَّا مِنْ بَعْدِ ما جاءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْياً بَيْنَهُمْ ) * ) .
بنا بر اين ظهور اختلاف اولا بعد از علم و آگاهى بود و ثانيا انگيزه اى جز طغيان و ظلم و حسد نداشت .
يهود در مورد جانشين موسى بن عمران به اختلاف و نزاع پرداختند و خونهاى زيادى ريختند و مسيحيان در امر توحيد و آلوده ساختن آن بر شرك و تثليث راه اختلاف پوييدند و هر دو در مورد دلايل پيامبر اسلام ص كه در كتب آنها آمده بود ، تخم اختلاف پاشيدند ، گروهى پذيرا شدند و گروهى انكار كردند .
كوتاه سخن اينكه : اديان آسمانى همواره با مدارك روشن و معجزات انبياء همراه بوده و براى حقيقتجويان ابهامى باقى نمىگذاشته ، مثلا پيامبر اسلام ص علاوه بر معجزات آشكار ، از جمله قرآن مجيد و دلايل روشنى كه در متن اين آيين آمده ، اوصاف و مشخصاتش در كتب آسمانى پيشين كه بخشهايى از آن در دست يهود و نصارى وجود داشت بيان شده بود و به همين دليل دانشمندان آنها قبل از ظهور او بشارت ظهورش را با شوق و تاكيد فراوان مىدادند ، اما همين كه مبعوث شد چون منافع خود را در خطر مىديدند از روى طغيان و ظلم و حسد همه را
هامش
( 1 ) نهج البلاغه ، كلمات قصار كلمه 125 و اصول كافى جلد 2 صفحه 45 با كمى تفاوت .