نكتهها :
1 - شهادت خداوند بر يگانگى خويش چگونه است ؟
منظور از شهادت خداوند ، شهادت عملى و فعلى است نه قولى ، يعنى خداوند با پديد آوردن جهان آفرينش كه نظام واحدى در آن حكومت مىكند و قوانين آن در همه جا يكسان ، و برنامه آن يكى است ، و در واقع « يك واحد به هم پيوسته » و « يك نظام يگانه » است ، عملا نشان داده كه آفريدگار و معبود ، در جهان يكى بيش نيست ، و همه از يك منبع ، سرچشمه مىگيرند ، بنا بر اين ايجاد اين نظام واحد ، شهادت و گواهى خدا است بر يگانگى ذاتش .
اما شهادت و گواهى فرشتگان و دانشمندان ، جنبه قولى دارد ، چه اينكه آنها هر كدام با گفتارى شايسته خود ، اعتراف به اين حقيقت مىكنند و اين گونه تفكيك در آيات قرآن فراوان است مثلا در آيه « إِنَّ اللَّه وَمَلائِكَتَه يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ » ( خدا و فرشتگان بر پيامبر ص درود مىفرستند ) ( 1 ) درود از ناحيه خدا چيزى است و از ناحيه فرشتگان چيز ديگر ، از ناحيه خدا ، فرستادن رحمت است و از ناحيه فرشتگان تقاضاى رحمت .
البته گواهى فرشتگان و دانشمندان ، جنبه عملى نيز دارد ، زيرا آنها تنها او را مىپرستند و در برابر هيچ معبود ديگر ، سر تعظيم فرود نمىآورند .
2 - قيام به قسط چيست ؟
جمله « * ( قائِماً بِالْقِسْطِ ) * » به اصطلاح ادبى ، حال فاعل « شهد » است كه « اللَّه » باشد يعنى خداوند گواهى به يكتايى خود مىدهد در حالى كه قيام به عدالت در جهان هستى دارد ، و اين جمله در واقع دليلى است بر شهادت او ، زيرا حقيقت عدالت ، انتخاب طريق ميانه و مستقيم و دورى از هر گونه افراط و تفريط و انحراف
هامش
( 1 ) سوره احزاب ، آيه 56 .