بودهاند ، و مفهوم آن چنان گسترده است كه كفار ديروز و امروز را شامل مىشود .
« وقود » - چنان كه در سابق نيز اشاره شد - به معنى « آتشگيره » و چيزى كه آتش را با آن مىافروزند ( مانند هيزم ) مىباشد ، نه آتشزنه ( مانند كبريت ) و تعبير « * ( وَأُولئِكَ هُمْ وَقُودُ النَّارِ ) * » ( و آنها هيزم آتش دوزخند ) ، مىرساند كه آتش دوزخ از درون وجود خود آنها زبانه مىكشد ، و وجود آنها است كه آنها را آتش مىزند .
البته در بعضى از آيات داريم كه آتشگيره دوزخ ، علاوه بر گنهكاران ، سنگها نيز مىباشند كه ظاهرا منظور از آن بتهايى است كه از سنگ مىساختند ، بنا بر اين آتش دوزخ از درون وجود خودشان و اعمال و معبودهاى خودشان شعله ور مىگردد .
سپس به يك نمونه روشن از اقوامى كه داراى ثروت و نفرات فراوان بودند ولى به هنگام نزول عذاب ، اين امور نتوانست مانع نابودى آنان گردد اشاره كرده ، مىفرمايد : « وضع اينها همچون وضع آل فرعون و كسانى است كه قبل از آنها بودند ، آيات ما را تكذيب كردند ( و به فزونى اموال و نفرات و فرزندان مغرور شدند ) خداوند آنها را به كيفر گناهانشان گرفت و خداوند كيفرش شديد است » ( * ( كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ وَالَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَذَّبُوا بِآياتِنا فَأَخَذَهُمُ اللَّه بِذُنُوبِهِمْ وَاللَّه شَدِيدُ الْعِقابِ ) * ) .
« دأب » در اصل به معنى ادامه سير و حركت است و به معنى « هر كار و عادت مستمر » نيز مىآيد . در آيه فوق حال كافران معاصر پيامبر ص تشبيه به عادت مستمر و سيره نادرست آل فرعون و اقوام پيش از آنها شده است كه آيات خدا را تكذيب كردند و خداوند آنها را به گناهانشان گرفت و در همين جهان به مجازات سختى گرفتار شدند .
اين در حقيقت هشدارى است به همه كافران لجوج كه سرنوشت فرعونيان و اقوام پيشين را به خاطر بياورند و مراقب اعمال خود باشند .
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 447
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٤٧