در برابر آن كه اين روز را فراموش كرديد ) . ( 1 )
بنا بر اين فراموشكاريهايى كه زاييده سهلانگارى است قابل مجازات است .
موضوع ديگرى كه بايد به آن توجه داشت اين است كه « نسيان » و « خطا » با يكديگر فرق روشنى دارد .
« خطا » معمولا به كارهايى گفته مىشود كه از روى غفلت و عدم توجه از انسان سر مىزند مثل اين كه كسى به هنگام شكار تيرى را مىزند و به انسانى ، بدون قصد اصابت مىكند و او را مجروح مىنمايد . ولى « نسيان » در جايى گفته مىشود كه انسان با توجه دنبال كار مىرود ولى مشخصات حادثه را فراموش كرده ، مثل اينكه كس بى گناهى را مجازات كند به گمان اينكه گناهكار است زيرا مشخصات گناهكار واقعى را فراموش نموده است .
سپس به بيان دومين درخواست آنان پرداخته ، مىگويد : « پروردگارا ! بار سنگينى بر دوش ما قرار مده آن چنان كه بر كسانى كه پيش از ما بودند ( به كيفر گناهان و طغيانشان ) قرار دادى » ( * ( رَبَّنا وَلا تَحْمِلْ عَلَيْنا إِصْراً كَما حَمَلْتَه عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنا ) * ) .
« اصر » در اصل به معنى نگهدارى و محبوس ساختن است ، و به هر كار سنگين كه انسان را از فعاليت باز مىدارد ، گفته مىشود و نيز به عهد و پيمانها كه آدمى را محدود مىسازد ، اطلاق مىگردد . به همين دليل مجازات و كيفر را نيز گاهى « اصر » مىگويند ، در اين جمله مؤمنان از خداوند تقاضا دارند ، از تكاليف سنگين ، كه گاهى موجب تخلف افراد از اطاعت پروردگار مىگردد ، آنها را معاف دارد . و اين همان چيزى است كه در باره دستورات اسلام از زبان پيغمبر ص نقل شده . « بعثت بالحنيفية السمحة السهلة » : « به آيينى مبعوث شدهام كه عمل به آن براى همه
هامش
( 1 ) سوره سجده ، آيه 14 .
( 2 ) بحار الانوار ، جلد 65 صفحه 319 ( طبع بيروت ) شبيه اين معنى در فروع كافى ، جلد 5 صفحه 494 باب كراهة الرهبانية آمده است .