تا آنجا كه نظام جامعه اسلامى ايجاب مىكند ، اين كار واجب است ، و در فراسوى آن ، مستحبّ مىباشد .
آيا نويسنده مىتواند اجرتى بگيرد و هزينه دوات و كاغذ و قلم بر عهده كيست ؟ شايد بعضى تصور كردهاند همه اينها بر عهده كاتب است و حق اجرت را نيز ندارد ، ولى اين سخن صحيح نيست . زيرا گرفتن اجرت بر اين گونه واجبات اشكالى ندارد و هزينهها نيز به كسى تعلق مىگيرد كه كار براى او انجام مىشود .
5 - « و آن كس كه حق بر ذمه او است بايد املاء كند » ( * ( وَلْيُمْلِلِ الَّذِي عَلَيْه الْحَقُّ ) * ) .
مسلما يكى از طرفين معامله بايد صورت قرارداد را بگويد تا كاتب بنويسد اما كدام يك از طرفين ؟ آيه مىگويد : آن كس كه حق بر گردن او است بايد املاء كند ، اصولا هميشه امضاى اصلى در اسناد ، امضاى بدهكار است و هنگامى كه با املاى او انجام بگيرد ، جلو هر گونه انكارى را خواهد گرفت ( 1 ) .
6 - « بدهكار بايد از خدا به پرهيزد و چيزى را فروگذار نكند » ( * ( وَلْيَتَّقِ اللَّه رَبَّه وَلا يَبْخَسْ مِنْه شَيْئاً ) * ) .
7 - « هر گاه كسى كه حق بر ذمه او است ( بدهكار ) سفيه يا ( از نظر عقل ) ضعيف ( و مجنون ) باشد و يا ( به خاطر لال بودن ) توانايى بر املاء كردن ندارد ، بايد ولى او املاء كند » ( * ( فَإِنْ كانَ الَّذِي عَلَيْه الْحَقُّ سَفِيهاً أَوْ ضَعِيفاً أَوْ لا يَسْتَطِيعُ أَنْ يُمِلَّ هُوَ فَلْيُمْلِلْ وَلِيُّه ) * ) .
بنا بر اين در مورد سه طايفه ، « ولى » بايد املاء كند ، كسانى كه سفيهاند و نمىتوانند ضرر و نفع خويش را تشخيص دهند و امور مالى خويش را سر و سامان
هامش
( 1 ) « و ليملل » در اصل از ماده « ملة » به معنى دين و احكام الهى است ، و بعضى گفتهاند از ماده « ملال » است ، و چون در املاء كردن تكرار ملالتانگيز مىباشد به آن گفته مىشود ( گاهى به صورت املاء و گاهى به صورت املال ) .