و اهل سنت به خاطر دلائل ديگر ، استحباب آن است . ( يا اينكه امر جنبه ارشادى و راهنمايى براى پيشگيرى از نزاع و درگيرى دارد ) از آيه بعد كه مىفرمايد : ( * ( فَإِنْ أَمِنَ بَعْضُكُمْ بَعْضاً فَلْيُؤَدِّ الَّذِي اؤْتُمِنَ أَمانَتَه ) * ) : « اگر به يكديگر اطمينان داشته باشيد آن كس كه حقى بر گردن او است بايد به موقع حق را بپردازد ( گو اينكه نوشته اى در كار نباشد ) » استفاده مىشود كه اين حكم مربوط به جايى است كه اطمينان كامل در بين نباشد و احتمال بروز اختلافاتى باشد .
اين نكته نيز قابل ملاحظه است كه عدالت در عبارت فوق ، وصفى براى كتابت است ، ولى از آن معلوم مىشود كه بايد نويسنده عادل باشد تا نوشتنش از روى عدالت صورت گيرد .
4 - « كسى كه قدرت بر نويسندگى دارد نبايد از نوشتن خوددارى كند و همانطور كه خدا به او تعليم داده است بايد بنويسد » ( * ( وَلا يَأْبَ كاتِبٌ أَنْ يَكْتُبَ كَما عَلَّمَه اللَّه فَلْيَكْتُبْ ) * ) .
يعنى به پاس اين موهبتى كه خدا به او داده نبايد از نوشتن قرارداد شانه خالى كند ، بلكه بايد طرفين معامله را در اين امر مهم كمك نمايد ( مخصوصا در محيطهايى مانند محيط نزول آيه كه افراد با سواد كم باشند ) .
جمله « * ( كَما عَلَّمَه اللَّه ) * » مطابق تفسير فوق ، براى تاكيد و تشويق بيشتر است ولى احتمال دارد كه اشاره به حكم ديگرى باشد ، و آن رعايت نهايت امانت در نوشتن است ، يعنى آن چنان كه خدا به او تعليم داده ، سند را دقيقا تنظيم نمايد .
آيا قبول دعوت براى تنظيم اسناد وجوب عينى دارد ؟ مسلما نه ، زيرا با انجام بعضى از ديگران ساقط مىشود ، به همين دليل بعضى از فقهاء حكم به وجوب كفايى آن كردهاند ولى بسيارى گفتهاند كه اين كار نيز مستحبّ است و نوعى تعاون « بالبر و التقوى » ( كمك در انجام نيكىها ) محسوب مىشود ، و از جملههاى آينده اين آيه نيز ممكن است پاره اى از شواهد بر استحباب به دست آورد ، ولى به هر حال
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 384
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٨٤