ربا خوار را هر چه تمامتر بر گلوى خود احساس مىكند اين موقع است كه سراسر وجود بدهكار بيچاره به رباخوار لعن و نفرين مىفرستد ، تشنه خون او مىشود و با چشم خود مىبيند كه هستى و درآمدى كه به قيمت جانش تمام شده به جيب رباخوار ريخته مىشود ، در اين شرائط بحرانى است كه دهها جنايت وحشتناك رخ مىدهد ، بدهكار گاهى دست به انتحار و خودكشى مىزند و گاهى در اثر شدت ناراحتى طلبكار را با وضع فجيعى مىكشد و گاه به صورت يك بحران اجتماعى و انفجار عمومى و انقلاب همگانى درمىآيد .
اين گسستگى پيوند تعاون و همكارى در ميان ملتها و كشورهاى ربا دهنده و ربا گيرنده نيز آشكارا به چشم مىخورد ملتهايى كه مىبينند ثروتشان به عنوان ربا به جيب ملت ديگرى ريخته مىشود با بغض و كينه و نفرتى خاص به آن ملت مىنگرند و در عين اينكه نياز به قرض داشتهاند منتظرند روزى عكس العمل مناسبى از خود نشان دهند .
اين است كه مىگوييم رباخوارى از نظر اخلاقى اثر فوق العاده بدى در روحيه وام گيرنده به جا مىگذارد و كينه او را در دل خودش مىيابد و پيوند تعاون و همكارى اجتماعى را بين افراد و ملتها سست مىكند ( 1 ) .
د - در روايات اسلامى در ضمن جمله كوتاه و پر معنايى به اثر سوء اخلاقى ربا اشاره شده است در كتاب « وسائل الشيعه » در مورد علت تحريم ربا مىخوانيم ، هشام بن سالم مىگويد : امام صادق ع فرمودند :
انما حرم اللَّه عز و جل الربا لكيلا يمتنع الناس من اصطناع المعروف
: « خداوند ربا را حرام كرده تا مردم از كار نيك امتناع نورزند » . ( 2 ) ( 3 )
هامش
( 1 ) به كتاب « رباخوارى يا استعمار اقتصادى » مراجعه شود .
( 2 ) وسائل الشيعه ، جلد 12 ابواب ربا باب 1 صفحه 422 .
( 3 ) شرح بيشتر در باره زيانهاى رباخوارى را در كتاب « خطوط اساسى اقتصاد اسلامى » شرح دادهايم .