الهى جدا مىسازد « .
و ظاهر اين است حكمت يك معنى وسيعى دارد كه تمام اين امور ، حتى نبوت را كه بعضى از معانى آن شمردهاند شامل مىشود كه آن نوعى از علم و آگاهى است ، و در اصل از ماده حكم ( بر وزن حرف ) به معنى منع گرفته شده و از آنجا كه علم و دانش و تدبير ، انسان را از كارهاى خلاف باز مىدارد به آن حكمت گفتهاند .
بديهى است منظور از جمله « * ( مَنْ يَشاءُ ) * » ( هر كس را كه بخواهد ) اين نيست كه خداوند بدون هيچ علتى حكمت و دانش را به اين و آن مىدهد ، بلكه اراده و مشيت خداوند همه جا آميخته است ، با شايستگىهاى افراد ، يعنى هر كس را شايسته ببيند از اين سرچشمه زلال حياتبخش سيراب مىنمايد ، سپس مىفرمايد :
« و هر كس كه به او دانش داده شود خير فراوانى داده شده است » ( * ( وَمَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثِيراً ) * ) .
و به گفته آن حكيم : « هر كس را كه عقل دادى چه ندادى و هر كس را كه عقل ندادى چه دادى ! » .
قابل توجه اينكه بخشنده حكمت خدا است در عين حال در اين جمله نامى از او به ميان نيامده تنها مىفرمايد : « به هر كس حكمت داده شود خير فراوانى داده شده است » .
اين تعبير گويا اشاره به اين است كه دانش و حكمت ذاتا خوب است از هر جا و از ناحيه هر كه باشد تفاوتى در نيكى آن نيست .
قابل توجه اين كه در اين جمله مىفرمايد : به هر كس دانش و حكمت داده شد خير و بركت فراوان داده شده است نه « خير مطلق » زيرا خير و سعادت مطلق تنها در دانش نيست بلكه دانش تنها يكى از عوامل مهم آن است و در پايان آيه مىفرمايد : « تنها خردمندان متذكر مىشوند » ( * ( وَما يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُوا الأَلْبابِ ) * ) .
« تذكر » به معنى « يادآورى » و « نگاهدارى علوم و دانشها » در درون روح
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 341
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٤١