* ( وَأَعْنابٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الأَنْهارُ لَه فِيها مِنْ كُلِّ الثَّمَراتِ وَأَصابَه الْكِبَرُ وَلَه ذُرِّيَّةٌ ضُعَفاءُ فَأَصابَها إِعْصارٌ فِيه نارٌ فَاحْتَرَقَتْ ) * ) .
ترسيمى است بسيار زيبا از حال اين گونه اشخاص كه با ريا و منت و آزار ، خط بطلان بر انفاق خويش مىكشند ، پير مرد سالخورده اى را در نظر مجسم مىكند كه فرزندان خرد سال و كوچكى اطراف او را گرفتهاند و تنها راه تامين زندگى حال و آينده آنان ، باغ سر سبز و خرمى است با درختان خرما و انگور و ميوههاى ديگر ، درختانى كه پيوسته آب جارى از كنارش مىگذرد و زحمتى براى آبيارى ندارد ، ناگهان گردباد آتشبارى مىوزد و آن را مبدل به خاكستر مىكند ، چنين انسانى چه حسرت و اندوه مرگبارى دارد ، حال كسانى كه اعمال نيكى انجام مىدهند و سپس با ريا و منت و آزار آن را از بين مىبرند ، چنين است ، زحمت فراوانى كشيدهاند ، و در آن روز كه نياز به نتيجه آن دارند ، همه را خاكستر مىبينند چرا كه گرد باد آتشبار ريا و منت و آزار آن را سوزانده است .
و در پايان آيه به دنبال اين مثال بليغ و گويا ، مىفرمايد : « اين گونه خداوند آيات خود را براى شما بيان مىكند ، شايد بينديشيد » و راه حق را از باطل تشخيص دهيد ( * ( كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّه لَكُمُ الآياتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ ) * ) .
آرى سرچشمه بدبختيهاى انسان مخصوصا كارهاى ابلهانه اى همچون منت گذاردن و ريا كه سودش ناچيز و زيانش سريع و عظيم است ترك انديشه و تفكر است ، و خداوند همگان را به آن دعوت مىكند .
نكتهها :
1 - اين مثالهاى پى در پى كه هر كدام از ديگرى گوياتر و ظريفتر است همه در ارتباط با مسائل زراعى است ، چرا كه نه تنها براى مردم مدينه كه اين آيات در