مىدهند سرمايه هايى را نيز بر باد مىدهند .
از آنچه در بالا گفتيم روشن مىشود كه « * ( قَوْلٌ مَعْرُوفٌ ) * » معنى وسيعى دارد و هر گونه سخن نيك ، دلدارى و دلجويى و راهنمايى را شامل مىشود .
بعضى نيز گفتهاند كه منظور از آن امر به معروف است ( 1 ) ولى اين احتمال مناسب به نظر نمىرسد .
« مغفرة » به معنى « عفو و گذشت » در برابر خشونت ارباب حاجت است .
آنها كه بر اثر هجوم گرفتاريها پيمانه صبرشان لبريز شده و گاهى بدون هيچگونه تمايل درونى سخنان خشونت آميزى بر زبان جارى مىسازند .
اين افراد در واقع از اجتماع ظالمى كه حق آنها را نداده به اين وسيله مىخواهند انتقام بگيرند و كمترين جبرانى كه اجتماع و افراد متمكن در برابر محروميت آنان مىتوانند بكنند همين است كه سخنان آنها را كه جرقههاى آتش درون آنان است با تحمل بشنوند و با ملايمت خاموش سازند .
بديهى است كه تحمل خشونت آنها و گذشت از برخوردهاى زننده آنان از عقده هايشان مىكاهد از اين رو اهميت اين دستور اسلامى روشنتر مىگردد .
بعضى كلمه « مغفرة » را در اينجا به معنى ريشه اصلى آن كه پوشانيدن و مستور ساختن است گرفتهاند و اين كلمه را اشاره به پرده پوشى بر اسرار حاجتمندان آبرومند دانستهاند .
ولى اين تفسير با آنچه در بالا گفتيم منافاتى ندارد ، زيرا اگر مغفرت به معنى وسيع تفسير شود هم « عفو و گذشت » را در بر خواهد داشت هم « پوشانيدن و مستور داشتن » اسرار نيازمندان را .
در تفسير « مجمع البيان » از پيغمبر گرامى اسلام ص نقل شده كه فرمود :
« اذا سئل السائل فلا تقطعوا عليه مسألته حتى يفرغ منها ثم ردوا عليه
هامش
( 1 ) در تفسير البحر المحيط ، جلد دوم صفحه 307 به عنوان يك قول نقل شده .