اين نبوده است كه راستى دست به چنين كارى بزند ، بلكه صرفا به منظور بيان يك مثال و تشبيه است ، درست مثل اين كه كسى مىخواهد به ديگرى بگويد من فلان كار را با سهولت و سرعت انجام مىدهم مىگويد : تو يك جرعه آب بنوش من اين كار را مىكنم ، يعنى به همين سادگى است نه اينكه واقعا او موظف است جرعه آبى بنوشد ! پيروان نظريه دوم به كلمه « * ( فَصُرْهُنَّ إِلَيْكَ ) * » استدلال كردهاند و گفتهاند : اين جمله هنگامى كه با كلمه « الى » متعدى شود به معنى « تمايل دادن و مانوس ساختن » است ، بنا بر اين مفهوم جمله اين مىشود كه « مرغان مزبور را با خود مانوس كن » بعلاوه ضميرهاى « صرهن » و « منهن » و « ادعهن » همه به مرغان باز مىگردد ، اين در صورتى صحيح است كه ما تفسير دوم را بپذيريم ، زيرا طبق تفسير اول بعضى از اين ضميرها به خود مرغان بر مىگردد و بعضى به اجزاى آنها و اين مناسب به نظر نمىرسد .
البته « پاسخ » اين استدلالات را ضمن تفسير آيه خواهيم گفت ، اما آنچه اشاره به آن در اينجا لازم است اين است كه آيه به روشنى اين حقيقت را مىفهماند كه ابراهيم ع تقاضاى مشاهده حسى صحنه رستاخيز را كرده بود تا مايه آرامش قلب او گردد ، بديهى است ذكر يك مثال و تشبيه نه صحنه اى را مجسم مىسازد و نه مايه آرامش خاطر است ، در حقيقت ابراهيم از طريق عقل و منطق به رستاخيز ايمان داشت ولى مىخواست از طريق احساس و شهود نيز آن را دريابد .
اكنون به تفسير آيه باز مىگرديم ، تا اين حقيقت روشنتر شود نخست مىفرمايد : « به خاطر بياور ، هنگامى را كه ابراهيم ع گفت : خدايا به من نشان ده چگونه مردگان را زنده مىكنى ؟ » ( * ( وَإِذْ قالَ إِبْراهِيمُ رَبِّ أَرِنِي كَيْفَ تُحْيِ الْمَوْتى ) * ) .
از جمله « * ( أَرِنِي كَيْفَ . . . ) * » ( به من نشان ده چگونه . . . ) به خوبى استفاده مىشود
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 303
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٠٣