[ جلد دوم ]
[ سوره البقرة ‹ 2 › : آيه 188 ]
وَ لا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ وَتُدْلُوا بِها إِلَى الْحُكَّامِ لِتَأْكُلُوا فَرِيقاً مِنْ أَمْوالِ النَّاسِ بِالإِثْمِ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ ‹ 188 ›
ترجمه :
188 - و اموال يكديگر را به باطل ( و ناحق ) در ميان خود نخوريد ! و براى خوردن بخشى از اموال مردم به گناه ، ( قسمتى از ) آن را ( به عنوان رشوه ) به قضات ندهيد ، در حالى كه مىدانيد ( اين كار ، گناه است ) !
تفسير : خطوط اصلى اقتصاد اسلامى
اين آيه اشاره به يك اصل كلى و مهم اسلامى مىكند كه در تمام مسائل اقتصادى حاكم است ، و به يك معنى مىشود تمام ابواب فقه اسلامى را در بخش اقتصاد ، زير پوشش آن قرار داد ، و به همين دليل فقهاى بزرگ ما در بخشهاى زيادى از فقه اسلامى به اين آيه تمسك مىجويند ، مىفرمايد : « اموال يكديگر را در ميان خود به باطل و ناحق نخوريد » ( * ( وَلا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ ) * ) .
در اينكه منظور از « باطل » در اينجا چيست ، تفسيرهاى مختلفى ذكر كردهاند ، بعضى آن را به معنى اموالى كه از روى غصب و ظلم به دست مىآيد دانستهاند .
و بعضى اشاره به اموالى كه از طريق قمار و مانند آن فراهم مىگردد .
و بعضى آن را اشاره به اموالى مىدانند كه از طريق سوگند دروغ ( و انواع پرونده سازىهاى دروغين به دست مىآيد ) .
ولى ظاهر اين است كه مفهوم آيه عموميت دارد و همه اين مسائل و غير اينها را شامل مىشود ، زيرا « باطل » كه به معنى زايل و از بين رونده است ، همه را در بر مىگيرد ، و اگر در بعضى از روايات ، از امام باقر عليه السلام تفسير به « سوگند دروغ » ، و در روايتى از امام صادق عليه السلام تفسير به « قمار » شده است ، در واقع از قبيل بيان