سيطره انسان است گاهى به صورت كنايه از « حكومت » و « قدرت » و فرمانروايى بر منطقه اى به كار مىرود .
در آيه بالا مىخوانيم كه كرسى خداوند همه آسمانها و زمين را در بر مىگيرد ، كرسى در اينجا به چند معنى مىتواند باشد :
الف : منطقه قلمرو حكومت
- يعنى خداوند بر همه آسمانها و زمين حكومت مىكند و منطقه نفوذ او همه جا را در بر گرفته و به اين ترتيب كرسى خداوند مجموعه عالم ماده اعم از زمين و ستارگان و كهكشانها و سحابيها است .
طبيعى است كه عرش طبق اين معنى بايد مرحله اى بالاتر و عالىتر از جهان ماده بوده باشد ( زيرا گفتيم عرش در لغت به معنى سقف و سايه بان و تختهاى پايه بلند است به عكس كرسى ) و در اين صورت معنى عرش عالم ارواح و فرشتگان و جهان ما وراء طبيعت خواهد بود البته اين در صورتى است كه عرش و كرسى در مقابل هم قرار گيرند كه يكى به معنى « عالم ماده و طبيعت » و ديگرى به معنى « عالم ما وراء طبيعت » است ولى چنان كه در ذيل آيه 54 سوره اعراف خواهد آمد عرش معانى ديگرى نيز دارد و مخصوصا اگر در مقابل كرسى ذكر نشود ممكن است به معنى مجموع عالم هستى بوده باشد .
ب : منطقه نفوذ علم
- يعنى علم خداوند به جميع آسمانها و زمين احاطه دارد و چيزى از قلمرو نفوذ علم او بيرون نيست زيرا همانطور كه گفتيم كرسى گاهى كنايه از علم مىباشد . در روايات متعددى نيز روى اين معنى تكيه شده است از جمله حفص بن غياث از امام صادق ع ، نقل مىكند كه از آن حضرت پرسيدم :
منظور از « * ( وَسِعَ كُرْسِيُّه السَّماواتِ وَالأَرْضَ ) * چيست ؟
فرمود : منظور علم او است ( 1 ) .
ج : موجودى وسيعتر از تمام آسمانها و زمين
- كه از هر سو آنها را احاطه
هامش
( 1 ) تفسير نور الثقلين ، جلد اول صفحه 259 شماره 1036 .