داديم « ( * ( تِلْكَ الرُّسُلُ فَضَّلْنا بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ ) * ) .
« تلك » اسم اشاره به بعيد است و مىدانيم اين تعبير گاهى براى احترام به موقعيت و مقام اشخاص به كار مىرود ، اشاره به اينكه موقعيت پيامبران به قدرى بالا است كه گويى از دسترسها دور است .
در اينكه منظور از « رسل » همه پيامبران و رسولان الهى است ، يا رسولانى كه در آيات گذشته اين سوره نامشان به ميان آمد ، يا به داستان آنها اشاره شده ، مانند ابراهيم ، موسى ، عيسى ، داوود ، اشموئيل ، و يا همه رسولانى كه در موقع نزول اين آيه نامشان در قرآن بوده است ؟
در ميان مفسران گفتگو است ، ولى بيشتر به نظر مىرسد كه منظور از آن ، همه پيامبران خدا بوده باشد ، زيرا واژه « الرسل » به اصطلاح « جمع محلى به لام » است و دلالت بر عموم دارد .
تعبير به « * ( فَضَّلْنا بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ ) * » به روشنى مىرساند كه همه پيامبران الهى با اينكه از نظر نبوت و رسالت ، همانند بودند از جهت مقام يكسان نبودند زيرا هم شعاع ماموريت آنان متفاوت بوده ، و هم ميزان فداكاريهاى آنان با هم تفاوت داشته است .
سپس به ويژگى بعضى از آنان پرداخته ، مىفرمايد : « بعضى از آنان را خدا با او سخن گفت » ( * ( مِنْهُمْ مَنْ كَلَّمَ اللَّه ) * ) .
واضح است كه منظور از آن ، حضرت موسى ع مىباشد كه به عنوان كليم اللَّه معروف شده و در آيه 164 سوره نساء در باره او مىفرمايد : وَكَلَّمَ اللَّه مُوسى تَكْلِيماً ، « خداوند با موسى سخن گفت » .
و اين احتمال كه منظور از آن پيامبر اسلام ص باشد و منظور از تكلم ، همان سخنانى باشد كه در شب معراج با او گفت ، يا منظور وحى الهى باشد كه در آيه 51 سوره شورى « وَما كانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُكَلِّمَه اللَّه إِلَّا وَحْياً . . . » عنوان تكلم به آن اطلاق
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 252
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٥٢