است كه از نظر هوش و فرزانگى و علم ، پر مايه است و از نظر نيروى جسمانى ، قوى و پر قدرت .
يعنى اولا اين گزينش خداوند حكيم است و ثانيا شما سخت در اشتباهيد و شرايط اساسى رهبرى را فراموش كردهايد ، نسبت عالى و ثروت ، هيچ امتيازى براى رهبرى نيست چون هر دو امر اعتبارى و بيرون ذاتى است ، ولى علم و دانش و نيروى جسمانى دو امتياز واقعى و درون ذاتى است كه تاثير عميقى در مساله رهبرى دارد . رهبر بايد با علم و دانش خود ، مصلحت جامعه اى را كه در رأس آن است تشخيص دهد و با قدرت خود آن را به موقع اجرا در آورد ، با علم و تدبير خود نقشه صحيح براى پيكار با دشمن بكشد و با نيروى جسمانى آن را پياده كند .
تعبير به « بسطة » ( گسترش ) اشاره به اين است كه وسعت وجودى انسان در پرتو علم و قدرت است ، هر قدر اينها افزوده شود هستى انسان گسترده تر مىشود .
در اينجا گسترش علم بر گسترش نيروى جسمانى ، مقدم داشته شده ، زيرا شرط اول علم و آگاهى است .
ضمنا از اين تعبير استفاده مىشود كه امامت و رهبرى ، گزينش الهى است ، و او است كه شايستگىها را تشخيص مىدهد ، اگر در فرزندان پيامبر اين شايستگى را ببيند امامت را در آنجا قرار مىدهد ، و اگر در جاى ديگر ، در آنجا قرار مىدهد ، و اين همان چيزى است كه دانشمندان شيعه به آن معتقدند و از آن دفاع مىكنند .
سپس مىافزايد : « خداوند ، ملك خود را به هر كس بخواهد مىبخشد و خداوند ( احسانش ) وسيع و گسترده و دانا ( به لياقت و شايستگى افراد ) است » ( * ( وَاللَّه يُؤْتِي مُلْكَه مَنْ يَشاءُ وَاللَّه واسِعٌ عَلِيمٌ ) * ) .
اين جمله ممكن است اشاره به شرط سومى براى رهبرى باشد و آن فراهم شدن امكانات و وسائل مختلف از سوى خدا است زيرا ممكن است رهبرى از نظر علم و قدرت كاملا پر مايه باشد ولى در شرائط و ظرفى قرار گيرد كه هيچگونه
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي ) — صفحة 238
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٣٨