است ( 1 ) .
ولى تفسير دوم با ظاهر آيه سازگارتر است ، به خصوص اينكه معنى اول را نيز در بر مىگيرد ، و اصولا انفاق در راه خدا ، و كمك به نيازمندان و حمايت از محرومان ، همان كار جهاد را مىكند ، زيرا هر دو مايه استقلال و سربلندى جامعه اسلامى است .
« اضعاف » جمع « ضعف » ( بر وزن شعر ) به معنى دو يا چند برابر كردن چيزى است ، و با توجه اينكه اين واژه به صورت جمع در آيه آمده و با كلمه « كثيرة » ، تاكيد شده ، به علاوه جمله « يضاعف » نيز تاكيد بيشترى را از يضعف مىرساند ( آن چنان كه ارباب لغت گفتهاند ) ( 2 ) از مجموع اين جهات ، استفاده مىشود ، كه خداوند ، براى انفاق كنندگان پاداش بسيار فراوانى قرار داده ، و انفاق در راه خدا همچون بذر مستعدى است كه در زمين آماده اى افشانده شود ، و به وسيله بارانهاى پى در پى آبيارى گردد ، و دهها و گاه صدها برابر ، نتيجه دهد ( همان گونه كه در آيه 261 همين سوره خواهد آمد ) .
و در پايان آيه مىفرمايد : « خداوند ( روزى بندگان را ) محدود و گسترده مىكند و همه شما به سوى او باز مىگرديد » ( * ( وَاللَّه يَقْبِضُ وَيَبْصُطُ وَإِلَيْه تُرْجَعُونَ ) * ) .
اشاره به اينكه تصور نكنيد انفاق و بخشش ، اموال شما را كم مىكند زيرا گسترش و محدوديت ، روزى شما به دست خدا است و او توانايى دارد در عوض اموال انفاق شده ، به مراتب بيش از آن را در اختيار شما قرار دهد ، بلكه با توجه به ارتباط و به هم پيوستگى افراد اجتماع با يكديگر ، همان اموال انفاق شده در واقع به شما باز مىگردد .
هامش
( 1 ) به تفسير كبير ، جلد 6 ، صفحه 166 مراجعه كنيد .
( 2 ) « راغب » در « مفردات » در ماده « ضعف » ، مىگويد بعضى گفتهاند : ضاعفت ابلغ من ضعفته .